Blockchain Trilemma (bộ ba bất khả thi về blockchain) đề cập đến thách thức mà các mạng blockchain phải đối mặt khi cố gắng tối ưu hóa đồng thời ba khía cạnh chính: khả năng mở rộng, bảo mật và phi tập trung.

 

Thuật ngữ này ban đầu được ra đời bởi người tạo ra Ethereum, Vitalik Buterin. Lấy ví dụ thực tế trong cuộc sống, hãy hình dung việc cân bằng giữa đời sống xã hội, công việc và giấc ngủ – hầu hết đều cảm thấy khó khăn khi duy trì cả ba điều này cùng một lúc.

 

Bộ ba bất khả thi của blockchain cũng tương tự ở chỗ nhiều mạng blockchain có thể thực hiện tốt một hoặc hai trong số những phẩm chất đó – nhưng cho đến ngày nay, vẫn chưa có một blockchain nào nắm vững cả ba khía cạnh. Hãy chia nhỏ từng khái niệm để làm rõ: 

 

  • Phi tập trung: Điều này đề cập đến cách phân tán quyền kiểm soát từ một cơ quan tập trung đến nhiều người tham gia trên mạng lưới. Hãy coi nó như sự dân chủ hóa quản trị - không một thực thể đơn lẻ nào, chẳng hạn như một công ty hay chính phủ, nắm giữ quyền lực tuyệt đối.
  • Bảo mật: Mặc dù blockchain đặc biệt an toàn nhưng nó không thể tránh khỏi các vụ hack như tấn công 51%. Trong trường hợp này, nếu kẻ tấn công giành được quyền kiểm soát trên 51% mạng, chúng có thể thay đổi blockchain và thao túng các giao dịch.. Mạng càng phi tập trung, các cuộc tấn công như vậy càng trở nên khó khăn hơn, do đó làm cho hệ thống an toàn hơn.
  • Khả năng mở rộng: Cũng giống như các doanh nghiệp phát triển mạnh phải phát triển mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm của họ, mạng blockchain cần có khả năng xử lý nhiều giao dịch hơn với tốc độ cao hơn khi chúng mở rộng để đáp ứng nhu cầu mạng. Tuy nhiên, việc tăng cường phi tập trung có thể cản trở khả năng mở rộng, chủ yếu là do các mạng phi tập trung đòi hỏi nhiều sự đồng thuận hơn, làm chậm tốc độ giao dịch trên mạng lưới.

 

Do đó, bộ ba bất khả thi về blockchain có thể được coi là sự cân bằng giữa việc đảm bảo quyền sở hữu dân chủ đối với mạng trong khi vẫn duy trì tính toàn vẹn về bảo mật trong bối cảnh các nỗ lực mở rộng quy mô trên toàn hệ sinh thái.

 

Do tính chất phức tạp của bộ ba bất khả thi về blockchain, nhiều dự án đã phản hồi bằng các giải pháp sáng tạo nhằm giải quyết thách thức của ngành này. Các dự án nổi bật trong số này bao gồm:

 

  • Ethereum 2.0: Sharding và Rollups Sharding đã phát triển như một giải pháp hàng đầu, đặc biệt đối với các mạng lưới Ethereum. Hãy tưởng tượng việc chia một cơ sở dữ liệu rộng lớn thành các phần hoặc “phân đoạn” có thể quản lý được để xử lý dữ liệu nhanh hơn. Bằng cách chia nhỏ các giao dịch, mạng có thể xử lý chúng đồng thời mà không bị tắc nghẽn. 
  • Mạng Lightning Network: Được biết đến như một giải pháp Layer 2, Lightning Network bổ sung cho mainnet, giống như làn đường cao tốc trên đường cao tốc. Thay vì mọi giao dịch đều tạo gánh nặng cho blockchain chính, người dùng thiết lập các “kênh” cho các giao dịch trực tiếp, tức thời với chi phí thấp. 
  • Polkadot: Polkadot giới thiệu một giải pháp độc đáo với cấu trúc đa chuỗi có thể tương tác mang tên Relay Chains. Relay Chains à ltrung tâm kết nối nhiều “Para Chains” khác nhau (các blockchain độc lập). Các chuỗi này duy trì quyền quản trị của riêng họ, tăng cường khả năng mở rộng, nhưng hợp lực để tăng cường an ninh.

 

Bộ ba bất khả thi của blockchain, với sự tương tác giữa phi tập trung, bảo mật và khả năng mở rộng, vẫn là một thách thức then chốt trong ngành công nghiệp tiền điện tử đang phát triển không ngừng.

 

Tuy nhiên, các giải pháp đổi mới được đề xuất bởi các dự án mới như Ethereum 2.0, Lightning Network và Polkadot nhấn mạnh sự theo đuổi không ngừng nghỉ của ngành đối với một tương lai phi tập trung cân bằng, hiệu quả và an toàn.

 

Khi công nghệ blockchain phát triển, sẽ rất thú vị khi chứng kiến các giải pháp công nghệ cao này thích ứng như thế nào hoặc liệu một phương pháp đột phá xuất hiện có thể kết hợp hài hòa ba thành phần của bộ ba bất khả thi thành giải pháp hoàn hảo hay không.