Trong bài viết này, hãy cùng khám phá DePIN là gì. Tại sao công nghệ này lại chiếm vị trí quan trọng trong chuyến hành trình phát triển của blockchain và crypto. DePIN bao gồm những lĩnh vực nào? Giải pháp này hoạt động như thế nào?

 

Trong hơn một thập kỷ qua, với sự dẫn đầu của Airbnb và Uber, ngày càng nhiều công ty chọn cách phát triển một mô hình kinh doanh mới lạ, được xây dựng dựa trên công nghệ internet hiện đại. Những nền tảng tiên phong này đã trình làng cho thế giới thấy một mô hình hoạt động mới, một nền kinh tế chia sẻ được tạo nên từ tính phi tập trung.

 

Làn sóng đổi mới này đã thay đổi hoàn toàn cách thức tương tác giữa các cá nhân, khách hàng với các dịch vụ, công ty, tổ chức chuyên mảng cơ sở hạ tầng vật lý như ô tô và nhà ở. 

So sánh tăng trưởng của mô hình kinh tế chia sẻ với truyền thống
So sánh tăng trưởng của mô hình kinh tế chia sẻ với truyền thống

Tuy nhiên, điểm khác thường và đáng để tâm là mô hình kinh tế chia sẻ trên lại chưa được áp dụng rộng rãi trong các lĩnh vực khác của cơ sở hạ tầng vật lý, đặc biệt là những mảng quan trọng của nền kinh tế số, chẳng hạn như viễn thông và kho dữ liệu (data warehouse).

 

Dù vậy, trong những năm gần đây, với sự xuất hiện của các giao thức blockchain, mô hình này lại một lần nữa được nâng tầm và mở rộng, chấp thuận mạnh mẽ. Bước tiến thú vị này đã mở đường cho một tương lai mới, thời đại của DePIN.

DePIN là gì?

DePIN (Decentralized Physical Infrastructure Networks) là một mạng lưới, bước tiến quan trọng để các công nghệ dựa trên crypto tạo ra một hệ thống mạng lưới cơ sở hạ tầng vật lý dựa trên công nghệ blockchain và các công nghệ phân phối khác.

 

DePIN có thể hiểu là Mạng lưới cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung và đã từng được biết đến với các tên gọi khác như Token Incentivized Physical Infrastructure Networks (TIPIN), Proof of Physical Work (PoPW) hay là EdgeFi.

DePIN là gì
DePIN là gì

Một số chuyên gia cho rằng cách tiếp cận này có thể khai phá hết tiềm năng của lĩnh vực tiền mã hóa, giúp lĩnh vực này thay thế các ứng dụng tài chính và giao dịch truyền thống, từ đó thúc đẩy sự phát triển của Web3.

 

Giống như Airbnb và Uber đã chuyển đổi các ngành công nghiệp tương ứng của họ, DePIN cũng đặt mục tiêu tương tự. Nhưng không chỉ dừng lại tại đó, DePIN cố gắng tạo ra các công nghệ phi tập trung nhằm cạnh tranh hoặc thay thế các ứng dụng công nghệ tập trung.

 

Theo đó, nó sẽ thay đổi mô hình hiện tại của cơ sở hạ tầng vật lý tập trung bằng cách sử dụng blockchain và token để tạo ra một môi trường phi tập trung, trong đó nhiều bên tham gia có thể hợp tác trong việc xây dựng, vận hành và quản lý cơ sở hạ tầng vật lý.

 

DePIN được coi là bước phát triển tiếp theo của Internet of Things (IoT) và hệ sinh thái Web3, khuyến khích người dùng và doanh nghiệp cùng bắt tay nhau xây dựng, duy trì và vận hành mạng lưới cơ sở hạ tầng - nơi quyền sở hữu thuộc về cộng đồng thay vì tập trung vào một tổ chức duy nhất. Nhờ đó, người dùng có thể trải nghiệm các dịch vụ sáng tạo và hiệu quả hơn về mặt chi phí so với các mô hình truyền thống.

DePIN được coi là bước phát triển tiếp theo của Internet of Things (IoT) và hệ sinh thái Web3
DePIN được coi là bước phát triển tiếp theo của Internet of Things (IoT) và hệ sinh thái Web3

Để dễ hiểu, hãy xem qua ví dụ này. Hệ thống DePIN có thể được sử dụng để quản lý các câu lạc bộ tư nhân hoặc các tổ chức xây dựng mô hình thành viên. Theo đó, các token có thể được sử dụng để đại diện cho tư cách thành viên trong câu lạc bộ và thông qua đó, user có quyền truy cập vào các tiện nghi và hoạt động của câu lạc bộ.

 

Hệ sinh thái DePIN hiện được định giá khoảng 3 tỷ USD với TAM ước lượng khoảng 2,2 nghìn tỷ USD và dự kiến đạt 3,5 nghìn tỷ USD vào năm 2028.

 

Hiện nay, DePIN được chia thành 4 lĩnh vực:

 

  • Mạng máy chủ/đám mây/lưu trữ: Lưu trữ tệp, cơ sở dữ liệu, mạng CDN và VPN.
  • Mạng không dây: 5G, LoRaWAN.
  • Mạng cảm biến: Các thiết bị kết nối với nhau và được gắn với các cảm biến thu thập dữ liệu theo thời gian thực từ thế giới thực, chẳng hạn như bản đồ.
  • Mạng lưới năng lượng: Tổng hợp các nguồn năng lượng phân tán để tạo ra một mạng lưới năng lượng linh hoạt và hiệu quả hơn.
Hệ sinh thái hiện nay của DePIN
Hệ sinh thái hiện nay của DePIN

Nguồn gốc ra đời của DePIN

Ý tưởng hình thành DePIN bắt nguồn từ việc những nhà phát triển Web3 tin rằng mọi người trên khắp thế giới có thể cùng nhau xây dựng một mạng lưới cơ sở hạ tầng mà không cần sự cung cấp của bên thứ ba và không yêu cầu sự tin tưởng lẫn nhau.

 

Vào tháng 11 năm 2021, IoTeX - một dự án blockchain được xây dựng nhằm phục vụ cho Internet of Things, đã đưa ra ý tưởng về tài nguyên của các thiết bị thông minh và trí tuệ nhân tạo có thể được tài chính hóa để mang lại giá trị và quyền sở hữu cho mọi người thông qua việc tích hợp công nghệ blockchain, gọi là MachineFi.

 

Vào tháng 4 năm 2022, Proof of Physical Work (PoPW) được trình làng, khuyến khích người tham gia xây dựng các mạng lưới phần cứng, bao gồm mạng không dây, di động, môi trường, máy tính và lưu trữ. Ví dụ, Helium cho phép người dùng đóng góp vào mạng không dây phi tập trung thông qua hotspot nhằm kết nối thiết bị thông minh một cách an toàn, tiết kiệm chi phí và tiết kiệm năng lượng.

Roadmap của IoTeX trong chuyến hành trình phát triển MachineFi
Roadmap của IoTeX trong chuyến hành trình phát triển MachineFi

Token Incentivized Physical Infrastructure Networks (TIPIN) xuất hiện vào tháng 7 năm 2022. Có thể hiểu, TIPIN là một mạng lưới sử dụng token để thúc đẩy cá nhân đóng góp vào quá trình triển khai và vận hành hạ tầng vật lý cũng như mạng phần cứng, từ đó, tạo ra một mô hình triển khai hạ tầng hiệu quả và công bằng hơn.

 

Vào tháng 9 năm 2022, EdgeFi xuất hiện, được coi như là một phiên bản mới của mạng cơ sở hạ tầng phi tập trung, tập trung vào việc triển khai tài nguyên phần cứng gần với người dùng cuối cùng tại các khu vực biên của mạng lưới. Để nói một cách đơn giản, EdgeFi là một mạng cơ sở hạ tầng phi tập trung với ưu tiên đặt vào điện toán biên - nơi gần với nguồn phát sinh dữ liệu và nhận yêu cầu xử lý nhất (các thiết bị IoT).

 

Đến tháng 11 năm 2022, nhận thấy có quá nhiều thuật ngữ liên quan đến cơ sở hạ tầng vật lý web3, Messari đã quyết định đặt tên chung cho khái niệm này bằng cách mở một cuộc thăm dò trên Twitter để cộng đồng bình chọn giữa PoPW, TIPIN, EdgeFi và DePIN. Kết quả là DePIN đã giành chiến thắng với 31,6% số phiếu bầu (136 phiếu).

Messari mở một cuộc thăm dò trên Twitter để bầu chọn tên gọi
Messari mở một cuộc thăm dò trên Twitter để bầu chọn tên gọi

Cơ chế hoạt động của DePIN

DePIN dựa trên ý tưởng cơ bản của Internet of Things (IoT), sử dụng công nghệ blockchain và tiền mã hóa nhằm cho phép mọi người trên toàn cầu cùng nhau xây dựng, duy trì và vận hành các mạng vật lý mà không cần thông qua bất kỳ thực thể thứ ba nào khác.

 

Khái niệm Internet of Things xuất hiện từ năm 1999 tại Đại học MIT Cambridge Hoa Kỳ. Có thể hiểu ngắn gọn, IoT là kết nối mạng internet cho các thiết bị vật lý, nhằm mục đích thu thập dữ liệu, chia sẻ thông tin và tạo ra các tương tác. Tất cả các thiết bị IoT đều tương tác, thu thập và trao đổi dữ liệu theo thời gian thực. 

 

Các ứng dụng của IoT rất dễ tìm thấy trong cuộc sống hiện nay như điện thoại di động, máy tính, tivi kết nối internet, điều hoà,...

DePIN dựa trên ý tưởng cơ bản của Internet of Things (IoT)
DePIN dựa trên ý tưởng cơ bản của Internet of Things (IoT)

Thông thường, để hoạt động đúng cách, mạng lưới DePIN sẽ cần:

 

  • Phần cứng: Các thành phần vật lý giúp kết nối mạng với thế giới vật lý. Ví dụ, hotspot có thể được sử dụng cho mạng không dây và không gian dư trên ổ đĩa cứng có thể được sử dụng cho mạng lưu trữ.
  • Nhà điều hành phần cứng (Hardware operators): Những người dùng sẽ mua phần cứng và được kết nối với các mạng tương ứng.
  • Token: Sẽ được dùng để trả cho nhà điều hành phần cứng. Mỗi token sẽ đi kèm với các tính năng kinh tế khác nhau dựa trên các quy tắc được đặt ra bởi dự án.
  • Người dùng cuối: (End User): Người cuối cùng sử dụng hoặc dự định cuối cùng sẽ sử dụng sản phẩm.

Ba điểm nổi bật của DePIN

DePIN có tiềm năng thay đổi mạnh mẽ tương lai cơ sở hạ tầng vật lý. Bằng cách tận dụng sức mạnh của sự phi tập trung, công nghệ blockchain và token, các mạng lưới DePIN có thể cung cấp các giải pháp cơ sở hạ tầng an toàn, minh bạch và truy cập dễ dàng, an toàn hơn.

DePIN có tiềm năng thay đổi mạnh mẽ tương lai cơ sở hạ tầng vật lý
DePIN có tiềm năng thay đổi mạnh mẽ tương lai cơ sở hạ tầng vật lý

Phi tập trung hóa cơ sở hạ tầng vật lý

Một trong những ảnh hưởng quan trọng nhất của DePIN là dân chủ hóa (phi tập trung) cơ sở hạ tầng vật lý. Bằng cách cho phép cá nhân và doanh nghiệp nhỏ tham gia vào việc triển khai và vận hành các mạng lưới cơ sở hạ tầng, DePIN có thể giúp người dùng và các tổ chức, công ty truy cập công bằng hơn các dịch vụ và nguồn lực cần thiết. Từ đó, có thể kích thích sự đổi mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong những khu vực chưa được tiếp cận các cơ sở hạ tầng truyền thống.

Giải pháp cơ sở hạ tầng hiệu quả và an toàn

Các mạng lưới DePIN có thể giúp xây dựng các giải pháp cơ sở hạ tầng hiệu quả và bền vững hơn. Bằng cách tận dụng sức mạnh của sự phi tập trung, các mạng lưới có thể tối ưu hóa phân bổ tài nguyên và giảm thiểu lãng phí, từ đó, phát triển thành một hệ thống thân thiện với môi trường hơn. Ngoài ra, tính minh bạch của công nghệ blockchain đảm bảo rằng dữ liệu và tài nguyên trong các mạng lưới DePIN được quản lý an toàn và bảo mật.

Các mạng lưới DePIN có thể giúp xây dựng các giải pháp cơ sở hạ tầng hiệu quả và bền vững hơn
Các mạng lưới DePIN có thể giúp xây dựng các giải pháp cơ sở hạ tầng hiệu quả và bền vững hơn

Khuyến khích cộng đồng và trao quyền sở hữu

Cuối cùng, hệ thống trao thưởng bằng token được sử dụng trong các mạng lưới DePIN có thể giúp xây dựng một cộng đồng mạnh mẽ và hình thành nên sợi dây kết nối giữa các thành viên của mạng lưới. Bằng cách trao thưởng cho cá nhân đóng góp vào mạng lưới, DePIN có thể khuyến khích, giúp user tham gia hợp tác, từ đó giúp các mạng lưới cơ sở hạ tầng có thể phát triển mạnh mẽ.

Tác động của DePIN

Vậy ai sẽ nhận được lợi từ cuộc cách mạng DePin? Câu trả lời đơn giản: Tất cả mọi người. Từ những người xây dựng và cung cấp mạng đến người tiêu dùng.

Đến người xây dựng mạng (Network Builder)

  • Triển khai nhanh chóng: DePIN sử dụng cơ chế tập trung nguồn lực từ cộng đồng, giúp người xây dựng mạng thành lập một mạng lưới rộng lớn trong thời gian ngắn hơn so với phương pháp truyền thống.
  • Mở rộng quy mô toàn cầu: Tính phân tán của DePIN cho phép người xây dựng mạng mở rộng mạng lưới từ vùng quê hẻo lánh ở Mỹ đến trung tâm thành phố đông đúc ở Châu Á một cách dễ dàng, kết nối các vùng địa lý khác nhau.
  • Giảm chi phí: DePIN loại bỏ những khoản phí đắt đỏ trong việc xây dựng, điều hành, quản lý những trung tâm hoạt động, từ đó mang lại một giải pháp tiết kiệm chi phí hơn cho người xây dựng mạng.
DePIN có tác động lớn đến những người xây dựng mạng
DePIN có tác động lớn đến những người xây dựng mạng

Nhà cung cấp

  • Tạo động lực bằng token: Thông qua DePIN, nhà cung cấp dịch vụ có thể sở hữu và kiểm soát trực tiếp mạng lưới, kiếm được phần thưởng token dựa trên dịch vụ mà họ đã cung cấp mà không cần các thỏa thuận pháp lý phức tạp hay xác nhận từ bên thứ ba.
  • Tiềm năng tăng thu nhập: Bằng cách loại bỏ các khoản phí trung gian, DePIN giúp nhà cung cấp dịch vụ nhận được nhiều khoản lợi nhuận hơn, từ đó tăng thu nhập.
  • Quá trình thanh toán trở nên thuận tiện hơn: DePIN cung cấp giải pháp thanh toán dễ dàng, loại bỏ việc phải sử dụng các trung gian tài chính truyền thống, từ đó giúp cho quy trình giao dịch hiệu quả hơn.

Người tiêu dùng

  • Giúp người dùng truy cập dịch vụ dễ dàng hơn: DePIN cung cấp cơ sở hạ tầng vật lý phân tán phi tập trung, giúp các khu vực hẻo lánh và bị quên lãng có thể truy cập dịch vụ số dễ dàng, đem lại sự công bằng trong việc truy cập dịch vụ số cho lượng lớn người dùng.
  • Giá cả phải chăng: Mô hình giá "trả tiền theo sử dụng" của DePIN giúp người tiêu dùng chỉ cần trả tiền cho lượng dữ liệu họ sử dụng, giảm áp lực tài chính so với mô hình giá cố định truyền thống.
  • Tính công bằng, đáng tin cậy và minh bạch: Mạng lưới DePIN đảm bảo tính công bằng, đáng tin cậy và minh bạch, mang lại sự yên tâm và sự tin tưởng cho người tiêu dùng, giúp user tin vào tính đáng tin cậy và minh bạch của các dịch vụ số mà họ sử dụng.

 

Tổng quát, DePIN cách mạng hóa tương lai hạ tầng bằng cách mang lại những lợi ích như triển khai nhanh chóng, mở rộng quy mô toàn cầu, giảm chi phí, tăng thu nhập, truy cập dịch vụ dễ dàng hơn, giá cả phải chăng và tính công bằng cho người xây dựng mạng, nhà cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng trong hệ sinh thái DePIN.

DePIN mang đến một trải nghiệm mới cho user
DePIN mang đến một trải nghiệm mới cho user

Những lĩnh vực hiện tại của DePIN

Server Network/Cloud Storage

Mạng máy chủ (Server Network) là một tập hợp các máy tính được kết nối với nhau và hoạt động đồng bộ nhằm cung cấp các dịch vụ trực tuyến cho người dùng. Các dịch vụ này bao gồm nhưng không giới hạn ở việc lưu trữ, phân phối và quản lý các tài nguyên kỹ thuật số, cung cấp khả năng xử lý và tính toán cao cấp, đồng thời cung cấp băng thông và tốc độ truyền tải dữ liệu tối ưu.

 

Mục đích của mạng máy chủ là tối ưu hóa khả năng cung cấp dịch vụ trực tuyến cho người dùng, đảm bảo sự ổn định và độ tin cậy của các dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng. Do đó, việc áp dụng mạng máy chủ trong các công ty, tổ chức và doanh nghiệp đang trở thành một xu hướng phổ biến hiện nay.

Mục đích của mạng máy chủ là tối ưu hóa khả năng cung cấp dịch vụ trực tuyến cho người dùng
Mục đích của mạng máy chủ là tối ưu hóa khả năng cung cấp dịch vụ trực tuyến cho người dùng

Lĩnh vực này được chia làm 4 thành phần chính:

 

  • Storage Network: Mạng lưu trữ được chia làm 2 phần là lưu trữ tệp (file storage) và mạng cơ sở dữ liệu (database networks). File storage được thiết kế để lưu trữ dữ liệu lâu dài, chẳng hạn như các tệp dữ liệu hình ảnh, âm thanh hoặc video. Còn với database network thì được thiết kế để quản lý dữ liệu có cấu trúc được truy cập và cập nhật thường xuyên, chẳng hạn như thông tin khách hàng hoặc thông tin sản phẩm. Những thành phần này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống lưu trữ dữ liệu vững chắc và hiệu quả, giúp cho việc quản lý dữ liệu trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn.
  • Compute Network: Mạng điện toán được chia làm 2 loại phục vụ 2 mục đích chung (GP – General purpose) và cụ thể (SP – specific purpose). Mạng điện toán chung (GP) sẽ cung cấp tài nguyên điện toán có thể được sử dụng cho nhiều ứng dụng khác nhau, giúp cho việc tính toán trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn. Mạng điện toán cụ thể (SP) được điều chỉnh cho phù hợp với các trường hợp sử dụng cụ thể như transcoding, render và machine learning, giúp cho việc tính toán trở nên chính xác và phù hợp với nhu cầu sử dụng.
  • Content Delivery Networks (CDN): Mạng phân phối nội dung sẽ phân phối dữ liệu ở tốc độ cao bằng cách lưu vào bộ đệm các bản sao dữ liệu gần vị trí của người dùng hơn. Như vậy, việc truy cập và tải dữ liệu sẽ trở nên nhanh chóng và tiết kiệm thời gian hơn. Ngoài ra, việc lưu trữ các bản sao dữ liệu còn giúp đảm bảo tính an toàn và bảo mật của dữ liệu khi có sự cố xảy ra.
  • Virtual Private Networks (VPN): VPN cung cấp kết nối an toàn giữa thiết bị của người dùng và môi trường Internet, tạo một mạng riêng trong khi sử dụng mạng công cộng. VPN đảm bảo tính an toàn và bảo mật cho thông tin truyền tải giữa các thiết bị, giúp người dùng truy cập các trang web hoặc ứng dụng một cách an toàn và bảo mật hơn. Ngoài ra, VPN còn giúp cho người dùng có thể truy cập vào các dịch vụ và ứng dụng mà không bị giới hạn về địa lý, giúp cho việc truy cập thông tin trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn.
Server Network/Cloud Storage được chia thành Storage Network, Computer Network, Content Delivery Networks, Virtual Private Networks
Server Network/Cloud Storage được chia thành Storage Network, Computer Network, Content Delivery Networks, Virtual Private Networks

Ở các dịch vụ lưu trữ tập trung truyền thống, tất cả dữ liệu được lưu trữ trong một máy chủ trung tâm. Nếu máy chủ trung tâm bị tấn công mạng, hay gặp lỗi phần cứng hoặc bị tổn hại do thảm họa tự nhiên, tất cả dữ liệu được lưu trữ ở đó đều có nguy cơ mất sạch. Ngoài ra, người dùng thường phải trả tiền cho các gói lưu trữ được định sẵn từ nhà cung cấp, phần lớn sẽ phải trả nhiều tiền hơn nhu cầu bản thân.

 

Còn với phương pháp phi tập trung của DePIN thì ngược lại, phân phối dữ liệu trên nhiều node ở nhiều điểm lưu trữ khác nhau trên toàn cầu. Mỗi mảnh dữ liệu được chia thành các phần nhỏ hơn, được mã hóa để đảm bảo tính bảo mật dữ liệu và sau đó được phân tán trên khắp mạng lưới. Vậy khi một node bị tấn công, dữ liệu tổng thể vẫn được bảo mật và có thể truy cập vì các node khác giữ bản sao. Ngoài ra, người dùng chỉ phải trả phí tương đương với phần dữ liệu mà mình sử dụng.

Decentralized Wireless (DeWi)

Mạng không dây phi tập trung (DeWi) là một khái niệm đang ngày càng được phổ biến trong lĩnh vực mạng lưới không dây. Mạng DeWi nhằm mục đích cách mạng hóa cách xây dựng và vận hành mạng lưới không dây, đặc biệt trong việc cung cấp các dịch vụ kết nối trực tuyến.

 

So với các nhà cung cấp truyền thống, mạng DeWi có nhiều ưu điểm. Điều này được thể hiện qua tính kinh tế đơn vị vượt trội, do giảm chi phí vốn, giảm chi phí hoạt động và loại bỏ chi phí cấp phép. Bên cạnh đó, mạng DeWi còn mang lại nhiều lợi ích khác như tăng cường tính bảo mật, độ linh hoạt và khả năng mở rộng.

 

Về cơ bản, mạng không dây phi tập trung là một sự tiến bộ đáng kể trong việc xây dựng và phát triển các mạng lưới kết nối trực tuyến. Mạng DeWi không chỉ đảm bảo tính ổn định và độ tin cậy cao, mà còn giúp giảm thiểu chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động.

Hệ sinh thái của Decentralized Wireless (DeWi)
Hệ sinh thái của Decentralized Wireless (DeWi)

Sensor Network

Mạng lưới cảm biến phi tập trung (Decentralized Sensor Network) là một hệ thống gồm các thiết bị được nhúng các chip cảm biến, thu thập dữ liệu theo thời gian thực (real-time) từ thế giới vật chất bên ngoài. Tất cả các thiết bị đều được kết nối lại với nhau, sau đó truyền dữ liệu đó đến một cổng để xử lý và phân tích. 

 

Nói cách khác, mạng lưới này giúp thu thập thông tin về môi trường, thời tiết, phương tiện giao thông hay hình ảnh trên không và nhiều ứng dụng khác nữa.

 

Một ví dụ về ứng dụng của mạng lưới cảm biến phi tập trung trong ngành nông nghiệp là việc giúp người nông dân kiểm tra các yếu tố khác nhau như độ ẩm của đất, nhiệt độ hay điều kiện thời tiết để xác định thời gian tối ưu để gieo trồng hoặc tưới nước cho cây trồng. Thông thường, quá trình này tốn nhiều công sức, thời gian và có thể phần nào đó sai sót do lỗi của con người.

 

Tuy nhiên, với một mạng cảm biến sẵn có, vô số cảm biến được trải dài khắp nơi, mỗi cảm biến giám sát các yếu tố này một cách liên tục và diễn biến real-time. Chúng cung cấp dữ liệu chính xác, đáng tin cậy có thể được sử dụng để đưa ra quyết định canh tác, cuối cùng dẫn đến năng suất cây trồng tốt hơn.

Sensor Network giúp thu thập thông tin trực quan hơn
Sensor Network giúp thu thập thông tin trực quan hơn

Energy Network

Energy Network (Mạng lưới năng lượng phi tập trung) là một mạng lưới tổng hợp các nguồn năng lượng phân tán, giúp tạo ra một mạng lưới linh hoạt và hiệu quả hơn. Lĩnh vực này trong DePIN có tác dụng cho phép người dùng tận dụng việc sản xuất năng lượng dư thừa của mình một cách trực tiếp và đơn giản, đồng thời mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng.

 

Để giải thích rõ hơn, hãy lấy một ví dụ về năng lượng mặt trời. Một hộ gia đình có thể lắp đặt các tấm pin mặt trời trên mái nhà để tạo ra năng lượng mặt trời. Trong mùa hè cao điểm ở TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội hiện nay, hộ gia đình này có thể tạo ra nhiều năng lượng hơn mức tiêu thụ của mình. Thông thường, năng lượng dư thừa này sẽ bị lãng phí hoặc quay trở lại lưới điện với tỷ lệ mua lại thấp. 

 

Tuy nhiên, với Energy Network, chủ hộ có thể trực tiếp bán năng lượng dư thừa này cho hàng xóm hoặc bất kỳ ai có nhu cầu. Điều này giúp giảm bớt lượng năng lượng bị lãng phí, đồng thời giúp chủ hộ kiếm thêm thu nhập từ việc trồng cây năng lượng.

 

Bên cạnh đó, Energy Network còn tạo ra sự thay đổi căn bản trong cách con người tiếp cận việc chia sẻ và kinh doanh các nguồn năng lượng. Nhờ có Energy Network, người dùng được tiếp cận với các nguồn năng lượng có giá thành rẻ hơn, đồng thời thúc đẩy cộng đồng hướng tới các phương thức tiêu thụ năng lượng bền vững và hiệu quả. 

 

Vậy nên, Energy Network không chỉ là một giải pháp năng lượng tiên tiến, mà còn là một bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.

Quá trình phát triển thành mạng lưới Energy Network
Quá trình phát triển thành mạng lưới Energy Network

Tiềm năng của DePIN

Ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng hiện nay đang phát triển với tốc độ rất nhanh, đạt trị giá ước tính lớn hơn 2,2 nghìn tỷ USD và dự kiến sẽ đạt 3,5 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ và các xu hướng mới, ngành này đang có rất nhiều dư địa chuyển đổi sang DePIN, cụ thể như sau:

 

  • Ngành Dịch vụ đám mây (Cloud Services): Đây là một trong những lĩnh vực phát triển mạnh mẽ nhất trong ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng hiện nay, với định giá ước tính hiện tại là 427 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 1 nghìn tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ CAGR là 15,7%. Các doanh nghiệp đang dần chuyển từ các ứng dụng truyền thống sang các ứng dụng điện toán đám mây, giúp cho việc quản lý và vận hành trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
  • Ngành Viễn thông (Telecom): Đây là một trong những lĩnh vực có định giá ước tính lớn nhất trong ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng, với trị giá hiện tại là 1,7 nghìn tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 2,3 nghìn tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ CAGR 5,4%. Các công ty viễn thông đang tích cực đầu tư vào các công nghệ mới như mạng 5G và Internet vạn vật (IoT), giúp cho việc kết nối trở nên dễ dàng hơn và mang lại nhiều lợi ích cho người dùng.
  • Ngành Phân tích cảm biến (Sensor Analytics): Đây là một trong những lĩnh vực mới nổi trong ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng, với định giá ước tính là 13,5 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 30,5 tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ CAGR là 14,5%. Công nghệ phân tích cảm biến giúp cho việc thu thập và phân tích các dữ liệu từ các thiết bị cảm biến trở nên dễ dàng hơn, từ đó giúp cho các doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định thông minh hơn và nâng cao hiệu quả sản xuất.
  • Ngành Công nghệ nhà máy điện ảo (Virtual Power Plant): Đây là một trong những lĩnh vực mới nhất trong ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng, với định giá ước tính là 1,2 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 6,5 tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ CAGR là 33%. Công nghệ nhà máy điện ảo giúp cho các doanh nghiệp có thể quản lý và vận hành các nguồn năng lượng đa dạng một cách hiệu quả hơn, từ đó giúp giảm thiểu sự lãng phí năng lượng và tiết kiệm chi phí.
  • Ngành Điện lưới dữ liệu thông minh (Smart Grid Data): Đây là một trong những lĩnh vực đang được quan tâm đến nhiều nhất trong ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng, với định giá ước tính là 44 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 140 tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ CAGR là 21,9%. Công nghệ điện lưới dữ liệu thông minh giúp cho việc quản lý và vận hành các hệ thống điện trở nên dễ dàng hơn, từ đó giúp giảm thiểu sự cố hư hỏng và nâng cao hiệu quả vận hành.
DePIN có tiềm năng phát triển trong tương lai
DePIN có tiềm năng phát triển trong tương lai

Những dự án DePIN nổi bật

Filecoin (Lưu trữ phi tập trung)

Filecoin là một mạng lưu trữ ngang hàng (P2P) với mục tiêu tạo ra một thị trường phi tập trung cho không gian lưu trữ, cạnh tranh với các nhà cung cấp truyền thống và lâu đời. Thông qua Filecoin, người dùng có thể lưu trữ dữ liệu của mình một cách an toàn, cùng lúc đó, các nhà cung cấp nhận đồng token Filecoin vì đã hỗ trợ user có không gian lưu trữ an toàn.

 

Điều này khác với các nhà cung cấp tập trung như Amazon Web Services, vì đã gặp phải các vấn đề về bảo mật dữ liệu và vi phạm trong quá khứ.

 

Dự án đã gọi vốn hơn 250 triệu USD trong đợt ICO vào năm 2017, một con số rất lớn vào thời điểm đó. Đến năm 2020, Filecoin chính thức tiến lên mainnet. Đến thời điểm hiện tại, Filecoin vẫn là dự án đầu ngành của lĩnh vực decentralized storage trong không gian Web3.

Filecoin đã gọi vốn hơn 250 triệu USD trong đợt ICO vào năm 2017
Filecoin đã gọi vốn hơn 250 triệu USD trong đợt ICO vào năm 2017

Q1/2023 vừa rồi, Filecoin đã cho ra mắt một nâng cấp quan trọng về sản phẩm của mình là FVM (Filecoin Virtual Machine). Lúc này, Filecoin đã chính thức trở thành một Blockchain Layer-1 thật thụ, hỗ trợ smart contracts và cho phép các dApps có thể xây dựng trực tiếp trên nền tảng của mình. Từ đó mở ra tiềm năng to lớn cho một nền kinh tế dữ liệu mở ở 3 nhóm chính: lưu trữ (storage), điện toán (compute) và việc phân phối nội dung (content-delivery).

Helium (Mạng không dây)

Helium là một hệ thống mạng không dây phi tập trung cho phép các thiết bị ở mọi nơi trên thế giới kết nối không dây với internet. Nó có thể tự định vị vị trí địa lý mà không cần đến phần cứng định vị vệ tinh tiêu thụ quá nhiều năng lượng hoặc các gói di động đắt tiền. Tận dụng công nghệ blockchain, Helium đưa sự phân quyền vào một ngành công nghiệp hiện do các công ty độc quyền kiểm soát.

 

Vào tháng 07/2019, Helium đã tiên phong cho phong trào DeWi với mạng LoRaWAN được thiết kế để cung cấp năng lượng cho Internet of Things (IoT). Thông qua sự thành công của mạng LoRaWAN của mình, từ 15.000 hotspots vào tháng 01/2021, nay đã tăng lên hơn 900.000 hotspots. Mạng LoRaWAN của Helium trở thành mạng IoT lớn nhất thế giới khi hoạt động tại hơn 182 quốc gia.

Hệ thống hotspot hiện nay của Helium
Hệ thống hotspot hiện nay của Helium

Nova Labs – công ty đứng sau Helium – đã công bố tầm nhìn biến Helium thành một nền tảng phi tập trung, nơi bất kỳ loại mạng viễn thông nào có thể được triển khai. Sự chuyển đổi chiến lược này đã biến Helium thành một mô hình “network of networks” (mạng lưới của rất nhiều mạng lưới khác), trong đó quy trình tương tự đã cho phép LoRaWAN tăng tốc nhanh chóng và có thể được tái tạo trên nhiều loại mạng khác nhau như 5G, WiFi, VPN và CDN.

DIMO (Mạng cảm biến)

DIMO hỗ trợ người dùng kiếm tiền từ dữ liệu di chuyển của mình bằng cách kết nối xe của họ với một thiết bị phần cứng. Dữ liệu này có thể được sử dụng bởi các ngành tài chính ô tô, bảo hiểm, bảo trì và các ngành khác. Người dùng kiếm token DIMO có thể được sử dụng để tối ưu hóa sức khỏe và giá bán của xe. Tiếp cận sáng tạo này giúp giảm chi phí tài chính ô tô và thúc đẩy khai thác dữ liệu.

DIMO hỗ trợ người dùng kiếm tiền từ dữ liệu di chuyển của mình
DIMO hỗ trợ người dùng kiếm tiền từ dữ liệu di chuyển của mình 

Tổng kết

DePIN là một lĩnh vực thú vị, vì thông qua bước tiến này, các tổ chức, công ty và cá nhân có thể xây dựng và vận hành cơ sở hạ tầng trong thế giới thực một cách công bằng hơn, hiệu quả hơn và phù hợp với lợi ích của những người tham gia. Cùng với sự phát triển của cơ sở hạ tầng vật lý truyền thống và công nghệ blockchain, DePIN sẽ ngày càng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phát triển thế giới thực của chúng ta.