Fork (phân nhánh) theo thuật ngữ lập trình là một bản sửa đổi mã nguồn mở. Đối với tiền điện tử, nó thường được sử dụng để thực hiện một thay đổi cơ bản hoặc để tạo ra một tài sản mới có đặc điểm tương tự như tài sản ban đầu. Thông thường, mã rẽ nhánh tương tự như mã gốc, nhưng có những sửa đổi quan trọng và hai “ngạnh” cùng tồn tại một cách thoải mái. 

 

Không phải tất cả các fork đều có chủ ý. Với cơ sở mã nguồn mở được phân phối rộng rãi, việc fork có thể vô tình xảy ra khi không phải tất cả các nodes đều sao chép cùng một thông tin. Thông thường, những loại fork vô tình này sẽ được xác định và giải quyết. Phần lớn các đợt fork tiền điện tử xảy ra do sự bất đồng về các đặc điểm bên trong. Có 2 loại fork chính là hard fork & soft fork. 

 

Hard fork là một sự thay đổi đối với giao thức blockchain khiến các phiên bản cũ hơn không hợp lệ. Nếu các phiên bản cũ hơn tiếp tục chạy, chúng sẽ kết thúc với một giao thức khác và có dữ liệu khác với phiên bản mới hơn. Điều này có thể dẫn đến sự nhầm lẫn đáng kể và các lỗi có thể xảy ra.

 

Hardfork diễn ra sẽ tạo thành hai mạng riêng biệt chạy song song. Cả hai sẽ tiếp tục tạo ra các khối và giao dịch, nhưng chúng không còn hoạt động trên cùng một blockchain nữa. Ví dụ điển hình về hard fork là Bitcoin Cash (BCH) tách khỏi Bitcoin (BTC) diễn ra vào năm 2017, diễn ra khi những người ủng hộ Bitcoin Cash muốn tăng kích thước khối, trong khi phe phản đối không đồng tình với ý kiến trên.

 

Soft fork về cơ bản là đối lập với hard fork, theo đó những thay đổi mới được triển khai vẫn tương thích ngược với các phiên bản cũ hơn. Nếu một giao thức được thay đổi theo cách tuân thủ các quy tắc, thực hiện thay đổi về mặt giao diện hoặc thêm một chức năng không ảnh hưởng đến cấu trúc của blokchcain theo bất kỳ cách nào thì các khối phiên bản mới sẽ được các nút phiên bản cũ chấp nhận. 

 

Ví dụ tiêu biểu về một soft fork là fork Segregated Witness (SegWit) xảy ra ngay sau khi đợt hard fork Bitcoin/Bitcoin Cash. Bản cập nhật đảm bảo các node cũ vẫn có thể xác thực các khối và giao dịch. Tuy nhiên SegWit không đem lại nhiều đột phá về mạng, nên sau đó không nhiều node mạng Bitcoin cập nhật nó. 

 

Tổng quan, hard fork và soft fork đóng góp quan trọng đối với sự thành công lâu dài của các mạng blockchain. Chúng cho phép người dùng thực hiện các thay đổi và nâng cấp trong các hệ thống phi tập trung. Sự đa dạng này giúp công nghệ blockchain ngày càng phát triển, tránh việc mắc kẹt với những quy tắc cố hữu đã không còn phù hợp với bối cảnh của thời đại.