Nhà cái, đội lái giá, kẻ điều khiển cuộc chơi,...là những cụm từ mà các nhà đầu tư tham gia thị trường đặt cho những Market Maker (MM) hay còn được gọi với cái tên chính thống là Nhà tạo lập. Với vai trò vừa là người mua, vừa là người bán thì MM có sức ảnh hưởng thế nào trong các thị trường tài chính?

 

Hãy cùng TradeCoinVN tìm hiểu qua bài viết sau nhé!

Market Maker là gì?

Market Maker (MM) là một tổ chức với công việc chính là cung cấp tính thanh khoản, tạo ra các nhu cầu giao dịch hấp dẫn cho các loại tài sản trong thị trường thông qua các hình thức mua/bán. 

Minh họa về Market Maker
Minh họa về Market Maker

Các tổ chức này thường là các quỹ đầu tư, ngân hàng, công ty môi giới,...và họ thường mua/bán các loại tài sản như cổ phiếu, ngoại tệ, tiền điện tử với số lượng lớn để gia tăng sự kích thích của thị trường.

 

Chính điều này tạo ra sự thanh khoản lớn cho thị trường, giúp cho các giao dịch luôn được duy trì tiếp diễn một cách suôn sẻ, ổn định, nhanh chóng. 

 

Hay nói cách khác, nếu không có các MM, thị trường có khả năng bị thiếu thanh khoản, dẫn đến khó khăn cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ khi tham gia giao dịch.

Cách mà các market maker kiếm lợi nhuận

Mức giá chênh lệch/ phí spread

Về bản chất, Market Maker ở tất cả thị trường tài chính đều tìm kiếm nguồn lợi nhuận chính từ việc chênh lệch giá/trượt giá hoặc còn được gọi là spread. Mức chênh lệch này được tạo ra từ nhu cầu thị trường giữa giá Bid (Mua) và giá Ask (Bán) của một loại tài sản/cặp giao dịch bất kỳ tại một thời điểm nhất định.

Cách Market Maker kiếm lợi nhuận
Cách Market Maker kiếm lợi nhuận

Nhu cầu từ Mua và Bán của thị trường luôn tạo ra một mức chênh lệch giá

 

Ví dụ: 

 

Trader A muốn đặt lệnh mua 1 tài sản X, trên sổ lệnh (order book) hoặc chart giá Bid hiển thị đang là 101 đô thì Trader A phải bỏ ra 101 đô mới có thể mua được tài sản X đó. 

 

Với vai trò là nhà cung cấp thanh khoản, các Market Maker trước đó đã thu mua tài sản X với giá 99 đô để có thể bán lại cho Trader A.

 

Với các khối lượng lệnh lớn hàng ngày ở các thị trường, Market Maker nhờ vào đó mà tìm kiếm được nguồn lợi nhuận lớn từ những mức chênh lệch nhỏ này. 

Phí Commission

Đây cũng là một phần lợi nhuận mà các Market Maker thường nhận được từ các sàn giao dịch. Với một số loại tài sản đặc biệt, thường sẽ có kèm thêm phí này do một số điểm ràng buộc giữa sàn giao dịch với các nhà cung cấp thanh khoản.

 

Đơn cử chúng ta có thể thấy nhiều nhất loại phí này ở các sàn Forex hoặc Chứng khoán, tuy nhiên khi nhu cầu giao dịch ở các thị trường ngày càng tăng cao, loại phí này cũng thường được các sàn giao dịch dùng để làm  chương trình khuyến mại nhằm thu hút khách hàng hơn.

 

Dù vậy, theo một số trader dày dạn kinh nghiệm, loại phí này cũng có thể đã được tính vào mức chênh lệch giá/phí spread, chỉ là thay đổi 1 chút về khái niệm để tăng sự hấp dẫn hơn với các nhà đầu tư.

 

Mặt khác, nếu có khả năng research chuyên sâu bạn cũng có thể hiểu các MM ở thị trường crypto hiện tại vẫn thường xuyên nhận được mức phí này. 

 

Chắc hẳn bạn đã không ít lần đọc được các tin như “token của dự án này vừa được chuyển cho MM abc xyz”,...đây là khi các MM nhận token của dự án để bắt đầu thực hiện việc tạo độ sâu thanh khoản và sự kích thích giao dịch cho dự án đó, và khả năng trong đó các MM cũng đã nhận được phí commission từ dự án hoặc chính các sàn giao dịch đã/sắp niêm yết đồng coin của dự án đó. 

Market Maker có pump/dumb token không?

Một trong những “đặc sản” của thị trường crypto
Một trong những “đặc sản” của thị trường crypto

Với các thị trường tài chính truyền thống, bản chất vì vốn hóa thị trường quá lớn cộng với việc có các khung pháp lý ràng buộc nên việc xảy ra pump/dump một loại tài sản nào đó thì rất khó xảy ra.

 

Tuy nhiên, với tính chất phi tập trung của thị trường crypto, điều này lại diễn ra thường xuyên, nhưng đôi lúc hành động này không đến từ các Market Maker chính thống mà đến từ các cá voi/cá mập với số vốn tư nhân khổng lồ. 

 

Chỉ cần vài thanh nến full lực (volume lớn) thì các cá voi/cá mập này đều có thể tạo ra các phiên fomo buy hoặc panic sell trên khắp thị trường crypto.

Vai trò quan trọng của Market Maker trong thị trường

Giao dịch tần suất cao (HFT - High Frequency Transaction)

Chắc bạn biết trên các khung chart vẫn thể hiện mốc timeframe tính theo giây đúng không? Bạn cũng sẽ thường thắc mắc liệu ai sẽ giao dịch trên các timeframe siêu ngắn này. 

 

Câu trả lời đó chính là các MM, thậm chí họ còn giao dịch ở các khung còn ngắn hơn đơn vị giây. Tất nhiên các MM cũng phải dùng đến một số thuật toán tự động & phức tạp thì mới kịp đáp ứng giao dịch ở timeframe này, từ đó giúp cho thanh khoản của thị trường được diễn ra liên tục và suôn sẻ.

Tạo thanh khoản sâu

Đối với bất kỳ loại tài sản chất lượng nào, độ thanh khoản luôn được đem ra làm thước đo đầu tiên. Việc MM tạo thanh khoản tốt cho một loại tài sản sẽ tạo nên sự thu hút rất tốt với các nhà đầu tư và thúc đẩy sự phát triển chung của thị trường.

Giảm thiểu rủi ro

Ở bất kỳ thời điểm, khi nhà đầu tư muốn mua hoặc bán một loại tài sản, các MM luôn sẵn sàng tiến hành giao dịch, điều này giúp cho sự mạch lạc của thị trường luôn được duy trì, tạo tâm lý an toàn cho nhà đầu tư.

Đảm bảo tính ổn định

Trong một số sự kiện “Thiên nga đen”” trong thế giới tài chính, đã có không ít những đợt bán tháo khủng từ nhà đầu tư. Với vai trò của mình thì các MM luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tối đa sự dư bán, ngăn chặn sự sụp đổ quá nhanh của thị trường, điều này tạo điều kiện thuận lợi để các tài sản có cơ hội phục hồi.

Automated Market Maker (AMM) là gì?

Mô tả mô hình hoạt động của AMM
Mô tả mô hình hoạt động của AMM

Nếu như các MM luôn xuất hiện ở các thị trường tài chính truyền thống thì AMM lại trở nên phổ biến ở thị trường crypto hơn. Được xem như một công cụ tạo lập thị trường tự động, khi mọi hoạt động của AMM đều được vận hành bởi các thuật toán dựa trên công nghệ blockchain.

 

Với AMM, sẽ có sự xuất hiện của các Liquidity Provider (LP), đó có thể là tổ chức hoặc cá nhân bất kỳ sẽ dùng tài sản của họ để cung cấp thanh khoản vào AMM hay được gọi là pool thanh khoản. Từ đó các nhà đầu tư có thể giao dịch các loại tài sản đó thông qua smart contract.

Sự khác nhau giữa Market Maker và Automated Market Maker

Ở thời điểm hiện tại, có 2 sự khác biệt rõ ràng nhất giữa MM và AMM ta có thể nhận thấy đó là

Long-Tail Assets (LTAs) - Tài sản có tính thanh khoản thấp

Với loại tài sản này, AMM là giải pháp cung cấp thanh khoản tốt và phù hợp hơn. Chính vì tính thanh khoản thấp và không ổn định, cùng với biên độ dao động giá mạnh khiến cho các MM nhận được nhiều rủi ro hơn lợi nhuận nên họ sẽ ít khi tạo lập thị trường cho loại tài sản này.

 

Ngoài ra, trong một số lĩnh vực của thị trường crypto chúng ta cũng không quá cần một MM chuyên nghiệp khi bất cứ cá nhân nào cũng có thể tạo ra thanh khoản nhờ vào các thuật toán của AMM. 

Phí giao dịch 

Đây cũng là một trong những điểm khác biệt lớn và dễ nhận thấy nhất giữa MM và AMM. Tại các thị trường có MM thì phí giao dịch đều có mức rất thấp, tính riêng ở thị trường crypto chỉ dao động từ 0.1%, một số sàn đặc biệt như FTX trước đây thì mức phí còn thấp hơn khi chỉ có 0.02%-0.07%.

 

Với các model AMM, phí giao dịch cao hơn rất nhiều, đơn cử như sàn UniSwap thì mức phí tối thiểu cũng lên đến 0.3%, gấp 3 lần mức tiêu chuẩn của các sàn có MM.

 

Lý do chính của việc này đến từ việc AMM không cung cấp thanh khoản đủ sâu và rộng như MM, khiến cho các mức chênh lệch giá khá lớn. Tuy nhiên nếu các AMM setup mức chênh lệch quá thấp thì việc trả incentive (tương tự commission) cho các bên cung cấp thanh khoản quá thấp, sẽ ảnh hưởng trực tiếp sự thu hút đến các nhà cung cấp thanh khoản tiềm năng.

Một số Market Maker nổi trội trong thị trường crypto

GSR Market Maker

Có trụ sở tại HongKong và luôn nằm trong top các nhà tạo lập thị trường crypto với việc tích hợp hơn 30 nhóm cung cấp thanh khoản lớn trên thế giới.

Wintermute

Được thành lập từ 2017 đến nay, ngoài việc xây dựng các dịch vụ OTC và quỹ đầu tư hỗ trợ các công ty truyền thống chuyển mình sang blockchain, Wintermute còn nổi tiếng với những lần tạo lập giá nổi bật giúp cho các dự án phát triển nhanh chóng.

Gotbit Hedge Fund

Ra mắt vào thời điểm bùng nổ xu hướng ICO của thị trường vào năm 2017, Gotbit Hedge Fund cũng đã có vô số kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ cho các dự án blockchain cũng như thị trường crypto. Thời gian qua, Gotbit cũng khiến cho cộng đồng phải nhắc đến nhiều với những màn đẩy giá không tưởng cho các dự án meme top đầu ở các hệ sinh thái.

Jump Trading

Với bề dày kinh nghiệm trong việc giao dịch HFT, Jump Trading luôn được đánh giá rất cao trong vai trò MM dành cho các loại tài sản kỹ thuật số.

Alameda Research

Một cái tên khác không thể không nhắc đến với những pha đẩy giá kinh điển ở mùa bull run 20-21. Mặc dù hiện tại đang vướng một vài vấn đề pháp lý từ chính Founder của mình, nhưng nếu Alameda trở lại thì chắc chắn sẽ chiếm 1 chỗ trong các bảng xếp hạng Market Maker.

 

Market Maker cũng là một trong những điểm FA (Phân tích cơ bản) đáng chú ý khi chúng ta có ý định giao dịch một tài sản nào đó trong thời điểm trung và dài hạn. Hy vọng bài viết này sẽ giúp các bạn có thêm một kiến thức bổ ích mới trong thị trường.