Nếu như bạn là một người thường xuyên hoạt động trên thị trường crypto thì chắc hẳn đã từng nghe qua về thuật ngữ MEV gây ảnh hưởng xấu đến quá trình giao dịch của người dùng.

 

Vậy cụ thể MEV là gì? Có những cách tránh MEV nào mà chúng ta có thể thực hiện? Hãy cùng TradeCoinVN tìm hiểu ở trong bài viết dưới đây nhé!

Miner Extractable Value là gì?

Tổng quan cấu trúc hoạt động của Blockchain

Blockchain hoạt động như một cuốn sổ cái phi tập trung, trong đó các giao dịch sẽ được xử lý thông tin và ghi nhận vào block, sau đó kết nối chúng lại với nhau tạo thành một chuỗi (chain) các khối (block).

 

Quá trình một giao dịch từ lúc được khởi tạo cho đến khi được ghi nhận vào blockchain diễn ra như sau:

Cấu trúc hoạt động của một giao dịch Bitcoin
Cấu trúc hoạt động của một giao dịch Bitcoin
  • Khởi tạo giao dịch: Người dùng khi muốn chuyển tiền hoặc thanh toán cho bên người nhận sẽ bắt đầu khởi tạo giao dịch trên ví và ký xác nhận bằng private key.
  • Lan truyền giao dịch: Thông tin về giao dịch cần xử lý sẽ được truyền tới tất cả các node trong mạng lưới và đưa vào trong mempool để chờ xử lý.
  • Xác minh giao dịch: Các node được chọn (tùy theo cơ chế của mỗi blockchain) sẽ bắt đầu xác minh thông tin của giao dịch. Sau khi thực hiện các phép toán, giao dịch nào có kết quả không đúng sẽ bị từ chối, còn các giao dịch hợp lệ thì vẫn tiếp tục ở trong mempool.
  • Chọn giao dịch đưa vào trong block: Ở bước này, giao dịch sẽ được các thực thể gọi là Miner node lựa chọn và sắp xếp để đưa vào trong block. Tiêu chí để Miner node lựa chọn  giao dịch phụ thuộc vào kích thước, thời gian giao dịch được gửi và đặc biệt nhất là phí gas được thanh toán cho giao dịch đó. Đây cũng chính là giai đoạn khiến cho thuật ngữ MEV (Miner Extractable Value) xuất hiện. 
  • Kết nối block mới vào trong chain: Cuối cùng, sau khi đưa các giao dịch vào và khai thác thành công, block mới sẽ được kết nối với block trước đó để tạo thành một chuỗi, gọi là blockchain.

Bối cảnh xuất hiện MEV

Ban đầu, Miner Extractable Value (MEV) xuất hiện khi Ethereum vẫn còn đang sử dụng cơ chế đồng thuận Proof-of-Work (PoW). Lúc này, thuật ngữ MEV được dùng để chỉ những miner cố gắng đào được càng nhiều lợi nhuận càng tốt.

 

Tuy nhiên, khi Ethereum hoàn thiện The Merge và chuyển sang sử dụng cơ chế đồng thuận Proof-of-Stake (PoS) thì thuật ngữ MEV đã dần được hiểu sang Maximal Extractable Value, tạm dịch là Giá trị có thể trích xuất tối đa. 

 

Bởi vì lúc này, thuật ngữ này không còn được sử dụng riêng cho các thợ đào nữa mà được sử dụng chung để chỉ tất cả những người có vai trò tạo block trong quá trình xử lý một giao dịch. 

MEV là gì? Cơ chế hoạt động của MEV

Nhìn chung, thuật ngữ Miner Extractable Value hay Maximal Extractable Value đều là thuật ngữ được dùng để chỉ việc những người sản xuất block đang cố gắng để tối đa hóa lợi nhuận từ công việc của họ.

Ảnh minh họa Miner Extractable Value (MEV)
Ảnh minh họa Miner Extractable Value (MEV)

Với việc có trong mình quyền được chọn và nắm thông tin của những giao dịch để đưa vào trong block, MEV hoạt động bằng cách ưu tiên chọn những giao dịch tối đa lợi nhuận.

 

Một ví dụ về hình thức cơ bản nhất của MEV là những người sản xuất block này sẽ ưu tiên chọn những giao dịch thiết lập phí gas sẵn sàng trả cao nhất để thu về càng nhiều lợi nhuận càng tốt.

Các hình thức MEV phổ biến trên thị trường?

Bên cạnh đó, những người thực hiện MEV còn có một số hình thức tối đa lợi nhuận khác, bao gồm:

Ảnh minh họa một số hình thức MEV
Ảnh minh họa một số hình thức MEV

Sandwich trading

Đây là một hình thức MEV mà người thực hiện sẽ đặt cả 2 lệnh: 

 

  • Lệnh mua trước khi giao dịch bị nhắm đến được xử lý 
  • Lệnh bán sau khi giao dịch đó được xử lý để chốt lời.

 

Cụ thể, với khả năng biết trước được thông tin của những giao dịch đang nằm trong mempool chờ được đưa vào block, những người thực hiện MEV sẽ lựa chọn mục tiêu là những giao dịch lớn có thể gây ra trượt giá của một token nào đó. 

 

Sau khi tính toán và biết được vùng giá mục tiêu, kẻ tấn công MEV sẽ đặt một lệnh mua trước ở giá thấp và một lệnh bán ngay ở vùng giá được xác định.

Ảnh minh họa Sandwich trading
Ảnh minh họa Sandwich trading

Như vậy, người thực hiện MEV sẽ nhanh chóng kiếm được một khoản lợi nhuận nhờ vào Sandwich trading. Đây là một hình ảnh ẩn dụ chỉ 2 miếng Sandwich kẹp ở trên và dưới, còn ở giữa là lệnh giao dịch được chọn làm mục tiêu.

Front-running

Front-running là hình thức MEV tương tự như Sandwich trading. Những người sản xuất khối này sẽ tận dụng khả năng biết trước được các giao dịch lớn nào có thể gây ra trượt giá và đặt giao dịch của họ mua trước trong cùng một block. 

 

Khi block đó được xác nhận trên blockchain, lệnh mua được thực hiện trước và họ có thể mua đồng crypto với giá tốt hơn.

DEX Arbitrage

DEX Arbitrage được tạm dịch sang tiếng Việt là kinh doanh chênh lệch giá trên các sàn DEX. Những người sản xuất block có thể tận dụng khả năng nắm được thông tin của các giao dịch từ sớm để biết được giá cả của một đồng crypto nhưng ở nhiều sàn DEX khác nhau.

 

Từ đó, họ có thể thực hiện các giao dịch mua đồng crypto đó ở sàn A rồi sau đó bán nó ở sàn B để hưởng lợi từ phần chênh lệch giá. Đây là một chiến lược giao dịch kiếm lợi nhuận cực kỳ đơn giản từ hình thức MEV DEX Arbitrage mang lại.

Liquidations - Thanh lý

Ngoài những hình thức ở trên ra, những thực thể sản xuất block có kiến thức vững trong các hoạt động tài chính còn có thể thực hiện Liquidations - một hình thức MEV mà họ có thể biết trước được những tài sản nào chuẩn bị được thanh lý ở các giao thức cho vay. 

 

Từ đó, họ thực hiện lệnh mua các tài sản bị thanh lý đó và bán lại cho thị trường.

 

Với cách làm này, họ có thể dễ dàng thu lợi nhuận từ phần chiết khấu của những tài sản bị thanh lý. Tuy nhiên, đây là một chiến lược rủi ro và những người thực hiện MEV theo hình thức này cần phải có đủ kinh nghiệm để tránh bị thua lỗ.

Hiệu ứng tích cực từ MEV

Mặc dù đọc sơ qua, MEV có vẻ khá là tiêu cực khi những người vận hành nó lợi dụng quyền hạn để thu lợi cho riêng mình. Tuy nhiên, nhìn về mặc tích cực, nó cũng mang tới một số lợi ích, ví dụ:

 

  • MEV giúp cải thiện hiệu quả thị trường bằng cách thúc đẩy việc khớp lệnh nhanh chóng hơn.
  • MEV có thể kiếm lợi nhuận bằng cách phát hiện và ngăn chặn các giao dịch có dấu hiệu gian lận hoặc độc hại, giúp tăng cường bảo mật cho mạng lưới blockchain.
  • Hình thức DEX Arbitrage sẽ giúp giảm mức độ chênh lệch giá của một đồng crypto ở 2 sàn khác nhau.
  • Ngoài ra, MEV còn giúp thúc đẩy tính thanh khoản đối với những tài sản bị thanh lý trên thị trường

Hệ quả xấu của MEV

Tuy nhiên, MEV cũng thực sự mang tới hệ quả xấu đến cho cả người dùng và các dự án.

Tác động lên user

Những hình thức MEV như Sandwich trading, Front-running hay Liquidations là tác nhân gây ra những khoản thâm hụt đối với user, người hưởng lợi chỉ là những người sản xuất block.

 

MEV cũng gây ra nỗi lo liên quan tới việc thao túng thị trường do những người này thường nắm bắt thông tin các giao dịch sớm hơn những người dùng bình thường. 

Tác động lên dự án

Ngoài ra, MEV còn gây ảnh hưởng xấu đến những dự án được xây dựng dựa vào công nghệ blockchain. 

 

Ví dụ như nó làm cho các giao dịch trên sàn DEX trở nên không còn minh bạch như ý định ban đầu hoặc việc đẩy phí lên cao sẽ khiến cho các giao dịch bị đình trệ, làm giảm đi sức hấp dẫn của DeFi.

Giải pháp cho MEV

Bởi vì những lý do đó, các nhà phát triển cũng đã tìm ra nhiều giải pháp để giải quyết tình trạng MEV đang diễn ra ngày một nhiều này. Một số biện pháp bao gồm:

 

  • EIP-1559: Đây là một đề xuất nâng cấp Ethereum nhằm giảm thiểu tác động của MEV bằng một mô hình có hai loại phí trong một giao dịch. Đó là Phí cơ bản (Base Fee) và Phí ưu tiên (Priority Tip). Trong khi Base Fee sẽ được điều chỉnh tùy theo mức độ tắc nghẽn của mạng lưới thì Priority Tip lại là tiền “boa” của chủ giao dịch cho thợ đào để ưu tiên giao dịch của họ. Mặc dù bản nâng cấp này đã giúp giảm đi độ biến động và cải thiện khả năng dự đoán phí gas cho người dùng nhưng nó chưa hoàn toàn loại bỏ được MEV.
Ảnh minh họa EIP-1559
Ảnh minh họa EIP-1559
  • Flashbots: Đây là một giao thức off-chain cho phép người dùng gửi các giao dịch MEV trực tiếp đến những người sản xuất block mà không cần phải thông qua mempool. Mục đích là để tách biệt các giao dịch MEV ra khỏi các giao dịch thông thường. Tuy nhiên, Flashbots cũng gây ra lo ngại về tính tập trung hóa khi nó trao cho các nhà sản xuất block nhiều quyền lực hơn trong việc lựa chọn các giao dịch để đưa vào block.
Flashbots giúp ngăn chặn những tác động xấu của MEV
Flashbots giúp ngăn chặn những tác động xấu của MEV
  • MEV Blocker: Dịch vụ này cung cấp một điểm cuối RPC tùy chỉnh cho người dùng. Nhiệm vụ của điểm cuối này là định hướng giao dịch sang một mạng lưới searchers (người tìm kiếm) trước khi đưa chúng vào mempool. Những searchers này sẽ đấu giá để có quyền được backrun (chạy sau) giao dịch của người dùng, đồng thời nó cũng ngăn chặn các cuộc tấn công front-running và sandwich trading.
MEVBlocker - Giải pháp phòng chống MEV
MEVBlocker - Giải pháp phòng chống MEV
  • Chainlink FSS (Fair Sequencing Services): Đây là một dịch vụ oracle mới của Chainlink nhằm cung cấp giải pháp cho MEV. Chainlink FSS hoạt động như một "trung gian đáng tin cậy" để sắp xếp thứ tự các giao dịch MEV một cách công bằng và minh bạch. Mục tiêu là để đảm bảo tính cạnh tranh giữa các nhà cung cấp MEV và ngăn chặn sự tập trung quyền lực.
Chainlink FSS
Chainlink FSS

Tổng kết

Trên đây là một số thông tin về MEV, một hình thức kiếm lợi nhuận của những người có chức năng sản xuất block bằng việc lợi dụng quyền hạn của họ. Mong rằng bài viết trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về MEV và cách để phòng tránh nó.

 

Nếu như có bất kỳ thắc mắc nào, hãy bình luận ở phía dưới bài viết này để anh em trong cộng đồng TradeCoinVN giải đáp giúp bạn nhé!