ORC-20 là bản nâng cấp của BRC-20, có khả năng tăng tính linh hoạt, bảo mật và loại bỏ vấn đề double spending trong các giao dịch. Nhưng liệu phiên bản hard fork này có thể tạo trend mới?

ORC-20 là gì?

ORC-20 là tiêu chuẩn token mở mới cho các ordinal token chạy trên Bitcoin blockchain và được thiết kế nhằm cải thiện một số tính năng chính của BRC-20. 

 

Theo đó, với mục tiêu tương thích ngược (backward compatible) với tiêu chuẩn trước, OrcDAO - đội ngũ đã phát triển ORC-20, đã khẳng định tiêu chuẩn trên có thể khắc phục khả năng thích ứng, nâng cao tính linh hoạt cũng như bảo mật và đồng thời loại bỏ vấn đề double spending (gian lận lập chi).

 

Tương tự như các token BRC-20, các token ORC-20 chạy trên blockchain Bitcoin, được biểu thị bằng các tệp JSON (JavaScript Object Notation) và được khắc (inscription) số thứ tự trên satoshis. 

 

ORC-20 mở rộng phạm vi của BRC-20 bằng cách hỗ trợ nhiều định dạng dữ liệu hơn và tận dụng mô hình Unspent Transaction Output (UTXO) của Bitcoin để cải thiện một số hạn chế và thiết lập thêm những tính năng mới.

ORC-20 là gì
ORC-20 là gì

Nói đơn giản, ORC-20 được xem như là một phiên bản hard fork của BRC-20, với cấu trúc tương tự như ERC-20 trên Ethereum vì có thể tương tác được với smart contract.


Đọc thêm: BRC-20 là gì? Xu hướng bền vững mới hay bong bóng đầu cơ?

 

Tuy nhiên, ORC-20 là một dự án thử nghiệm và có khả năng cao các token thuộc hệ này chưa có giá trị hoặc ứng dụng thực tế. Do đó, người dùng nên cẩn trọng và tự tìm hiểu trước khi sử dụng ORC-20.

Cơ chế hoạt động của ORC-20

Tính năng của ORC-20

ORC-20 sở hữu những tính năng chính như sau:

 

  • Triển khai (Deploy): Người dùng có thể triển khai các token ORC-20 mới hoặc di chuyển các token BRC-20 hiện có bằng tính năng "sự kiện deploy".
  • Mint: User có thể mint token ORC-20 thông qua sự kiện mint.
  • Gửi (Send): Nhà đầu tư gửi ORC-20 token với sự kiện send.
  • Hủy bỏ (Cancel): Các giao dịch một phần (Partial Transaction) ORC-20 có thể được hủy nhờ vào "sự kiện cancel".
  • Nâng cấp (Upgrade): Token ORC-20 có khả năng được nâng cấp thông qua sự kiện upgrade (ví dụ: supply và limit mint).

Mô hình UTXO trên ORC-20

Các giao dịch ORC-20 được tiến hành dựa trên mô hình UTXO, khi đó, hệ thống yêu cầu người gửi chỉ định số tiền nhận được bởi người nhận và số dư còn lại được gửi trở lại cho người gửi. Nhờ vào phương pháp này, các giao dịch sẽ diễn ra an toàn và loại bỏ vấn đề double-spending mà BRC-20 luôn gặp phải.
 

Đọc thêm: Các chỉ số On-chain cơ bản hữu ích dành cho người mới

 

“Double Spending” là hiện tượng khi một người dùng sử dụng một đơn vị tiền tệ để thanh toán cho hai giao dịch khác nhau cùng một lúc.

Double-spending là vấn đề mà Bitcoin blockchain luôn cố gắng giải quyết
Double-spending là vấn đề mà Bitcoin blockchain luôn cố gắng giải quyết

Khi một giao dịch được thực hiện trên mạng Bitcoin, nó sẽ được xác nhận và xử lý bởi một số lượng lớn các node hoặc máy tính trong hệ thống. Mỗi node này sẽ kiểm tra và đảm bảo tính xác thực của giao dịch trước khi cho phép nó được xác nhận và lưu trữ trên blockchain.

 

Tuy nhiên, nếu một người dùng thực hiện double spending, giao dịch của họ sẽ bị từ chối bởi các node vì chúng không thể xác định được giao dịch nào là chính xác và hợp lệ.

 

Do đó, nếu user cố gắng gửi Bitcoin đi hai lần - một lần để thanh toán tiêu dùng và - một lần đến địa chỉ của mình, thì có xác suất 50% người dùng có thể vừa nhận được món hàng và vừa lấy lại được số tiền mình bỏ ra nếu mạng lưới Bitcoin chấp nhận giao dịch trên.

 

UTXO là viết tắt của “Unspent Transaction Output” (đầu ra giao dịch chưa được chi tiêu) trong hệ thống blockchain. Đây là một cách tiếp cận để theo dõi số dư của một địa chỉ trong mạng lưới blockchain.

Cơ chế hoạt động của UTXO
Cơ chế hoạt động của UTXO

Khi một giao dịch được thực hiện trên mạng lưới blockchain, các đầu ra giao dịch sẽ được tạo ra. Mỗi đầu ra giao dịch đại diện cho một số tiền được chuyển đến địa chỉ người nhận. Khi địa chỉ người nhận muốn chi tiêu số tiền này, user phải tạo ra một giao dịch mới, trong đó đầu ra giao dịch được sử dụng như đầu vào giao dịch để chuyển số tiền đó cho người nhận khác.

 

Mỗi đầu ra giao dịch chỉ có thể được sử dụng một lần, sau đó nó sẽ trở thành đầu ra giao dịch chưa được chi tiêu (UTXO) cho địa chỉ nhận tiếp theo. Vì vậy, thông qua việc theo dõi UTXO, hệ thống blockchain có thể xác định số dư hiện tại của mỗi địa chỉ trong mạng lưới.

 

UTXO giống như một đồng tiền xu hoặc tờ tiền giấy trong hệ thống blockchain. Giả sử, nhà đầu tư hiện đang có 45 USD tiền mặt thì trên thực tế, người dùng phải có nhiều hơn một tờ tiền vì không có tờ giấy bạc nào trị giá chính xác 45 USD.

 

Tương tự, trong hệ thống blockchain, số dư của một địa chỉ được xác định bằng cách tính tổng các UTXO đang tồn tại trong địa chỉ đó. Ví dụ, nếu trader có một địa chỉ blockchain với số dư 0,5 BTC, điều đó đồng nghĩa với việc người dùng đang có một hoặc nhiều UTXO cùng tồn tại trong địa chỉ đó, và tổng giá trị của các UTXO này là 0,5 BTC.

Một ví dụ dễ hiểu khác cho mô hình UTXO
Một ví dụ dễ hiểu khác cho mô hình UTXO

Các UTXO có kích thước khác nhau, tương tự như việc các tờ tiền giấy sẽ có mệnh giá khác nhau, nhưng khi được cộng lại, tổng bằng số dư của địa chỉ đó. Vì mỗi UTXO chỉ có thể được sử dụng một lần, khi tạo một giao dịch mới, user phải sử dụng một hoặc nhiều UTXO để tạo ra đầu ra giao dịch mới. 

 

Sau khi giao dịch mới được xác nhận và được lưu trữ trong blockchain, các UTXO sẽ được xóa khỏi địa chỉ và số dư mới của người dùng sẽ được xác định bởi các UTXO còn lại. Như vậy, ORC-20 triển khai mô hình UTXO nhằm xác định nguồn gốc và quyền sở hữu coin trong blockchain, bằng cách kiểm tra kích thước, số lượng UTXO on-chain.

 

Bên cạnh đó, mỗi sự kiện send sẽ bao gồm một Nonce (viết tắt trong JSON là N) và người gửi có thể huỷ các giao dịch một phần bằng cách ra lệnh cho Nonce.

 

Một số chuyên gia ủng hộ ORC-20 vì cho rằng tiêu chuẩn trên điều này sẽ giúp xu hướng mint các token meme đơn giản như hiện nay sang việc phát hành cổ phần trong các ứng dụng và doanh nghiệp.

Mô hình UTXO của Bitcoin
Mô hình UTXO của Bitcoin

Lý do ORC-20 vượt trội hơn so với BRC-20

Hạn chế của BRC-20

BRC-20 đang gặp phải một số hạn chế như:

 

  • Không thể thay đổi lượng cung và số lần mint tối đa sau khi thực hiện lần triển khai đầu tiên.
  • Tên token bị giới hạn trong 4 digit.
  • "Inscribe Transfer" và "bookkeeping" phụ thuộc rất nhiều vào các bộ chỉ mục trung tâm bên ngoài.

Những cải tiến của ORC-20 so với BRC-20

Tuy ORC-20 và token chuẩn BRC-20 có nhiều điểm tương đồng trên mạng Bitcoin nhưng như đã chia sẻ, ORC-20 là bản hard fork của BRC-20 nên tiêu chuẩn mới có thể tăng cường bảo mật, hỗ trợ nhiều định dạng dữ liệu, tăng tính linh hoạt trong đặt tên và khả năng di chuyển từ các token BRC-20.

Cải tiến của ORC-20
Cải tiến của ORC-20

Ưu và nhược điểm của ORC-20

Ưu điểm

  • ORC-20 sử dụng mô hình UTXO, giúp cho việc chuyển tiền nhanh chóng hơn và hạn chế xảy ra Double-spending.
  • ORC-20 cho phép Deploy và Mint token giống như BRC-20 nhưng không bị giới hạn về ký tự.
  • Có thể Upgrade các thông số mới cho token.
  • ORC-20 cho phép người dùng có thể huỷ giao dịch thông qua lệnh “Cancel”.

Nhược điểm

  • Người dùng khó thao tác vì có nhiều định nghĩa và thao tác mới.
  • ORC-20 thiếu tính phi tập trung vì vẫn sử dụng tệp JSON. Đây là bất lợi của tất cả các ứng dụng trong hệ sinh thái Ordinals hiện tại ngoại trừ NFT.
  • Thực tế, ORC-20 chưa thật sự mang lại bất kỳ đột phá công nghệ hay mục tiêu phát triển rõ ràng.

Làn sóng ORC-20 nối tiếp BRC-20

Tính đến ngày 19 tháng 5, theo dữ liệu Dune Analytics, hiện có tổng cộng 259.423 giao dịch ORC-20, trong đó, phí giao dịch lên đến 19,48 BTC. Ngoài ra, trong khoảng thời gian gần đây, đặc biệt là vào ngày 13 tháng 5, số lượng giao dịch ORC-20 đạt mức kỷ lục, chạm mốc 72.200. Đáng chú ý, khoảng 70.000 trong số đó liên quan đến việc mint Inscription ORC-20, với số tiền thanh toán lên tới 5,8 BTC.

 

Ngoài ra, số token ORC-20 này chủ yếu tập trung ở PUNK, PEPE, MEME... Số lượng giao dịch BRC-20 trong cùng ngày là khoảng 265.000.

Dữ liệu liên quan đến ORC-20
Dữ liệu liên quan đến ORC-20

Những con số trên là minh chứng cho thấy BRC-20 và ORC-20 là những cái tên đang thu hút được sự chú ý của cộng đồng crypto, đặc biệt là sau sự trỗi dậy của các đồng memecoin như PEPE trong tháng. Bên cạnh đó, nhờ vào bài viết về ORC-20 trên Binance Academy, người dùng càng đổ xô quan tâm và tương tác với tiêu chuẩn trên.

Hướng dẫn mint ORC-20

Bước 1: Truy cập và Kết nối

Truy cập Unisat bằng liên kết sau: https://unisat.io/inscribe. Nhấp vào "Connect" để kết nối ví Unisat. Chọn "Inscribe" và "Text" để chọn loại token muốn mint.

Bước 1
Bước 1

Bước 2: Chèn đoạn mã

  • Chọn nút "Single".
  • Dán đoạn mã dự án (như trong hình) vào trường trống.

 

{ "p": "orc-20", "tick": "harambe", "id": "541992", "op": "mint", "amt": "100000" }

 

Sau đó, nhấp vào "Next”.

Bước 2
Bước 2

Bước 3: Thanh toán và hoàn tất giao dịch

Sau khi hoàn thành Bước 2, user cần chọn phí gas dựa trên các mức khác nhau (Economy, Normal và Custom). Khi đã lựa chọn xong, hãy nhấp vào nút “Submit and Pay” để tiến hành thanh toán giao dịch. Cuối cùng, xác nhận ví và hoàn tất quy trình.

Bước 3
Bước 3

Một số công cụ hỗ trợ ORC-20

Đội ngũ sáng lập ORC-20, Orc DAO

Twitter: https://twitter.com/OrcDAO

Công cụ theo dõi ORC-20

Dịch vụ đăng ký

Tổng kết

ORC-20 đã trở thành một cái tên đáng chú ý trong thế giới tiền điện tử, thu hút được sự quan tâm của cộng đồng crypto, nhất là sau sự trỗi dậy của các đồng memecoin như Pepe (PEPE) trong tháng. Tuy nhiên, ORC-20 là một dự án thử nghiệm và không có gì đảm bảo các token được tạo ra với tiêu chuẩn này sẽ có giá trị hay tiện ích nào. Do đó, người dùng nên cẩn trọng và tự mình nghiên cứu trước khi sử dụng các token với tiêu chuẩn ORC-20.