Sự sụp đổ của sàn FTX trong năm 2022 đã gây nên những mối quan ngại, ảnh hưởng nặng nề đến lòng tin của người dùng sàn giao dịch tập trung (CEX). Hàng loạt nhà đầu tư đã rút tiền về ví Web3 tham gia Defi, thậm chí, nhiều người còn lo sợ rút hẳn tiền ra ngoài đời.

 

Để phục hồi lại niềm tin khách hàng, Proof Of Reserve đã nổi lên như một phương pháp cứu cánh cho các sàn CEX. 

 

Vậy Proof Of Reserve là gì? Vì sao nó lại có một vai trò quan trọng trong sự phát triển của Crypto? Hãy cùng TradeCoinVN tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây nhé!

Proof of reserves là gì?

Proof-Of-Reserve viết tắt PoR là khái niệm chỉ một cơ chế mà các tổ chức crypto, đặc biệt là sàn CEX, sử dụng để thống kê tài sản lưu trữ mà họ đang nắm giữ. Các sàn giao dịch tập trung hoặc các nền tảng nhận tiền từ người dùng phải đảm bảo họ luôn có đủ số tiền với tỷ lệ 1:1 tài sản mà người dùng gửi vào đó.

 

Mục tiêu của PoR là tăng cường tính minh bạch, củng cố niềm tin cho người dùng rằng tiền của họ đang được giữ một cách an toàn.

Minh họa về Proof-Of-Reserve
Minh họa về Proof-Of-Reserve

Biến cố liên quan tới sàn FTX

Mặc dù đã xuất hiện từ lâu nhưng cơ chế Proof-Of-Reserve chỉ được quan tâm sau khi những lo ngại về sự thiếu an toàn và minh bạch của các sàn CEX nổ ra.

 

Nhìn về lịch sử, bắt đầu từ sự sụp đổ của sàn giao dịch Mt.Gox vào năm 2014, người dùng đã thiệt hại hàng trăm triệu USD. Đến năm 2022, tiếp tục tới FTX phá sản vì bê bối sử dụng tài sản của người dùng vào lợi ích riêng như cho vay, sử dụng làm quỹ riêng,…Sự kiện này đã khiến cho nền tài chính crypto bị ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt tổn hại đến lòng tin của người dùng, vì khi đó FTX là sàn CEX top 2 thị trường, xếp sau Binance.

 

Từ vụ sập của FTX, người dùng và các tổ chức khác trong ngành đã nhìn nhận ra được rủi to từ các sàn CEX. Họ yêu cầu sự minh bạch trong khâu quản lý tài sản từ các nhà quản lý sàn giao dịch, và từ đó Proof-of-reserves (PoR) đã được tạo ra. 

Ảnh hưởng của PoR đối với thị trường Crypto?

Đối với nhà đầu tư: 

 

  • Giúp quan sát & kiểm chứng tài sản: Nhờ PoR mà người dùng có thể an tâm hơn khi họ dễ dàng kiểm tra thông qua các website như DeFillama, Nansen,...
  • Giảm thiểu rủi ro với tài sản: PoR sẽ giúp người dùng giảm thiểu nguy cơ bị mất tiền hơn. Vì mọi số liệu dòng tiền đều công khai và minh bạch từ đó giúp các nhà đầu tư dễ dàng nghiên cứu và ứng biến trước các biến động của thị trường.

 

Đối với sàn giao dịch: PoR giúp các sàn giao dịch tạo dựng lại niềm tin của người dùng. 

Mô hình kiểm toán theo PoR

Hiện tại mô hình kiểm tra theo PoR đang sử dụng Merkle Tree, phương pháp phổ biến, hiệu quả và minh bạch nhất. 

 

Dưới đây là các bước trong kiểm toán PoR theo Merkle Tree: 

 

  • Bước 1: Bên phía kiểm toán snapshot số dư mà tổ chức đó đang nắm giữ, sau đó sắp xếp số dư này theo hệ thống Merkle Tree thống nhất để xử lý dễ dàng, nhanh chóng hơn.
  • Bước 2: Kiểm toán sẽ lấy Merkle Root của Merkle Tree ở đây chính là tài sản của các tài khoản cá nhân, được xác định bằng chữ ký của người dùng.
  • Bước 3: Kiểm toán sẽ so sánh chữ ký số với các bản ghi trên Merkle Tree để xác minh số dư báo cáo của các cá nhân tương ứng với số dư thu được.
  • Bước 4: Các đơn vị kiểm toán thứ 3 có nhiệm vụ xác nhận kiểm toán cuối cùng.

Lợi ích và rủi ro của PoR

Lợi ích

  • Tăng độ minh bạch của sàn: PoR cung cấp sự minh bạch và rõ ràng về tình hình dòng tiền của các tổ chức lưu ký. Từ đó giúp cho khách hàng dễ dàng kiểm tra và theo dõi tài sản của họ. 
  • Củng cố niềm tin nhà đầu tư: Việc luôn cung cấp những số liệu rõ ràng, thường xuyên sẽ giúp tăng lòng tin từ người dùng và các nhà đầu tư. 
  • Tăng độ an toàn cho tài sản của người dùng: PoR đảm bảo rằng dù thị trường có gặp biến động mạnh, các tổ chức tài chính vẫn có đủ khả năng bảo vệ và quản lý tốt tài sản của người dùng.

Rủi ro

  • Chi phí kiểm toán tốn kém: Để tăng độ uy tín thì thực hiện kiểm tra tài sản trên các sàn giao dịch thường nhờ một bên kiểm toán thứ 3. 
  • Dữ liệu không được cập nhật thường xuyên: Vì mỗi lần kiểm toán đều tốn nhiều thời gian và công sức vì vậy không được thực hiện liên tục.

Các công cụ theo dõi PoR phổ biến

Các sàn CEX

Giao diện theo dõi Proof Of Reserve trên sàn giao dịch Binance
Giao diện theo dõi Proof Of Reserve trên sàn giao dịch Binance

Hiện tại đa số các sàn CEX từ quy mô lớn đến nhỏ đều có tính năng theo dõi PoR. Mục tiêu là để tăng độ uy tín cũng như giúp cho khách hàng yên tâm lưu trữ tiền và giao dịch trên sàn của mình. 

 

Gate.io là sàn giao dịch ứng dụng Merkle Tree để tiến hành làm Proof Of Reserve của mình từ 2019. Đến 2022, sau cú sập của FTX thì hàng loạt các CEX lớn như Binance, OKX nhanh chóng công bố Proof Of Reserve của mình để trấn an người dùng. 

DeFillama

Trang chủ DeFillama
Trang chủ DeFillama

Đây là một trong những nguồn uy tín nhất để kiểm tra và theo dõi độ minh bạch của các sàn giao dịch.

 

DeFillama hỗ trợ theo dõi đa khung thời gian, với nhiều bộ lọc giúp người dùng có nhiều insight hơn.

Coingecko

Giao diện kiểm tra Proof Of Reserve các sàn trên Coingecko
Giao diện kiểm tra Proof Of Reserve các sàn trên Coingecko

Đây là website quen thuộc với đa số nhà đầu tư crypto. Công cụ này cho phép người dùng theo dõi giá, marketcap hoặc các thông tin số liệu về mọi đồng coin/ token. 

 

Coingecko cũng có riêng một phần để user có thể check độ minh bạch của các CEX. Người dùng truy cập trực tiếp vào Coingecko tìm sàn CEX bạn muốn kiểm tra.

Hướng dẫn kiểm tra chỉ số PoR trên Defillama

 

  • Bước 2: Bên thanh Dashboards bên tay trái, tìm chọn mục CEX Transparency
Chọn mục CEX Transparency
Chọn mục CEX Transparency
  • Bước 3: Defillama cung cấp nhiều chỉ số gồm Assets, Clean Assets thể hiện lượng tài sản sàn đang nắm giữ. 24h inflows, 7d inflows, 1m inflows chỉ dòng tiền nạp lên sàn trong 3 khung thời gian.
Giao diện kiểm tra Proof Of Reserve các sàn trên DeFillama
Giao diện kiểm tra Proof Of Reserve các sàn trên DeFillama

Tổng kết

Trên đây là toàn bộ thông tin về từ khoá Proof Of Reserve. Vì những sai sót, mờ ám, thiếu minh bạch trong khâu vận hành của các CEX trong quá khứ nên Proof Of Reserve đóng một vai trò cực kỳ quan trọng. 

 

Đây là một chỉ số mà các nhà đầu tư cũng cần quan tâm đến khi nó ảnh hưởng tới độ an toàn tài sản của họ, đặc biệt là vào khoảng thời gian thị trường downtrend với nhiều biến cố tiềm ẩn xảy ra.