Trong thời đại blockchain, Rollup As A Service (RaaS) đang dần trở thành một trong những giải pháp tiên tiến nhất, giúp các nhà phát triển dễ dàng xây dựng và khởi chạy các rollup chuyên dụng, tùy chỉnh của riêng mình chỉ với một vài cú nhấp chuột. Nhưng liệu Rollup As A Service có thực sự thống trị thị trường blockchain trong những năm tới?

 

Trình làng lần đầu vào năm 2006, Amazon Web Services (AWS) - nền tảng tổng hợp các dịch vụ liên quan đến điện toán đám mây của Amazon, không ai ngờ rằng, chỉ sau hơn 10 năm, sản phẩm này đã có tới trên 175 dịch vụ tích hợp. Đây là nền tảng giúp cho khả năng lưu trữ dữ liệu, phân phối nội dung của các doanh nghiệp khác nhau trên thị trường được mở rộng, phát triển.

 

Trước khi AWS xuất hiện, các dự án, tổ chức, công ty phải tốn rất nhiều chi phí để thuê một đội chuyên gia công nghệ thông tin và đầu tư vào phần cứng để có thể quản lý, tính toán và lưu trữ thông tin. Nhưng với AWS, các chi phí trên hóa thành hư không. 

 

Bằng cách tăng tốc thời hạn đưa ra thị trường (time-to-market), phạm vi, tốc độ và tính linh hoạt của dự án, AWS đã giúp khách hàng của họ tăng tính cạnh tranh trên thị trường, đồng thời giảm thiểu rào cản đối với các startup mới.

Amazon Web Services là nền tảng tổng hợp các dịch vụ liên quan đến điện toán đám mây của Amazon
Amazon Web Services là nền tảng tổng hợp các dịch vụ liên quan đến điện toán đám mây của Amazon

Tới thời kỳ blockchain, xét ở nhiều mặt, Rollup as a Service (RaaS) cũng sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh tương tự cho các ứng dụng dựa trên blockchain. Theo đó, Rollup sẽ có thêm một layer thực thi đàn hồi (elastic execution layer) để tăng khả năng mở rộng và hiệu suất hiệu quả khi cần thiết mà không tốn nhiều chi phí, giới hạn chain hoặc thời gian xây dựng.

RaaS sẽ có tiềm năng thay đổi Web3, điều mà AWS đã làm với thời đại Web2.

Rollup as a Service (RaaS) là gì?

Rollup as a Service (RaaS) là một sản phẩm giúp các nhà phát triển dễ dàng xây dựng và khởi chạy các rollup chuyên dụng, tùy chỉnh của riêng mình chỉ với một vài cú nhấp chuột. Cơ chế hoạt động của RaaS tương tự với Software as a Service (Phần mềm dưới dạng dịch vụ - SaaS) là mô hình phân phối phần mềm trong đó nhà cung cấp là bên thứ ba, có nhiệm vụ cung cấp các ứng dụng cho khách hàng qua Internet). 

 

Theo đó, người dùng không cần duy trì hoặc lưu trữ bất kỳ thông tin, dữ liệu nào của sản phẩm dịch vụ và do đó, dự án không cần quản lý những phần mềm và phần cứng phức tạp.

 

Thông qua Rollup as a Service, các nhà phát triển sẽ sử dụng SDK hoặc dashboard (bảng điều khiển) để khởi chạy các rollup tùy chỉnh phù hợp cho ứng dụng. Nó cung cấp giao diện người dùng thân thiện và các công cụ hỗ trợ để dễ dàng triển khai và tương tác với các giải pháp Rollup mà không yêu cầu kiến thức kỹ thuật phức tạp. 

 

Từ đó giúp dự án có thể tùy chỉnh, sử dụng một cách tiện lợi và hiệu quả nhất. Phía dự án không cần phải lo lắng về việc tìm hiểu các node để vận hành rollup, cũng như không cần phải bận tâm về việc xây dựng hoặc duy trì bất kỳ mã code nào.

Rollup as a Service (RaaS) là gì
Rollup as a Service (RaaS) là gì

Có thể thấy, Rollup as a Service (RaaS) là sự kết hợp giữa công nghệ Rollup và mô hình hoạt động của Internet of Blockchain, giúp giải quyết vấn đề mở rộng của các Blockchain theo chiều ngang. Modular Blockchain là mô hình tách các quá trình xung quanh một giao dịch bao gồm Execution, Settlement và Data Availability để cải thiện khả năng mở rộng và tính phi tập trung của mạng lưới.

 

Với RaaS, mọi người có thể xây dựng và triển khai một Layer 2 cho riêng mình với nhiều tùy chọn để phù hợp với mong muốn. Một số ưu điểm của RaaS bao gồm tiết kiệm chi phí, dễ dàng triển khai, khả năng tùy chỉnh cao, tính bảo mật và phi tập trung, giải quyết vấn đề mở rộng của thị trường Smart Contract Platform một cách hiệu quả và bền vững.

Thông qua RaaS, user có thể xây dựng và triển khai một Layer 2 cho riêng mình với nhiều tùy chọn để phù hợp với mong muốn
Thông qua RaaS, user có thể xây dựng và triển khai một Layer 2 cho riêng mình với nhiều tùy chọn để phù hợp với mong muốn

Các khái niệm xoay quanh Rollup As A Service

Rollup

Rollup là một giải pháp Layer 2, tập hợp dữ liệu giao dịch và chuyển dữ liệu đó ra khỏi chuỗi chính (hoặc blockchain Layer 1 ). Việc thực hiện giao dịch sau đó được thực hiện ngoài chuỗi, trong khi tài sản được giữ trong một hợp đồng thông minh trên chuỗi. Dữ liệu giao dịch sẽ được gửi trở lại blockchain chính sau khi hoàn thành.

 

Về mặt lý thuyết, bất kỳ giải pháp Layer 1 nào cũng có thể triển khai các rollup để tăng hiệu quả giao dịch về mặt thông lượng. Với rollup, một blockchain có thể tăng số lượng giao dịch được xử lý và ghi lại trong một khung thời gian nhất định.

 

Hiện tại, có hai loại rollup – optimistic rollups và zero-knowledge (zk).

Có hai loại rollup – optimistic rollups và zero-knowledge (zk)
Có hai loại rollup – optimistic rollups và zero-knowledge (zk)

Modular Blockchain

Thông thường, một blockchain thực hiện 3 nhiệm vụ cơ bản là: thực thi, bảo mật và tính khả dụng của dữ liệu và theo lý thuyết, Monolithic Blockchain sẽ phải làm hết bộ b trên. Còn Modular Blochain là blockchain L1 gốc tương tự như Monolithic Blockchain, nhưng thay vì một mình làm tất cả, thì giờ đây blockchain sẽ tách rời và chuyên môn hóa từng nhiệm vụ để giải quyết. 

 

Cũng giống như sự phân công lao động, việc tách rời ba bộ phận này cho phép blockchain tối ưu hóa từng bộ phận và tạo ra sản phẩm tốt hơn, làm cho tổng thể lớn hơn tổng các bộ phận của nó.

Sự khác biệt giữa Monolithic và Modular Blockchain
Sự khác biệt giữa Monolithic và Modular Blockchain

Bối cảnh ra đời của Rollup as a Service

Khởi nguồn của Cosmos và Polkadot

Trước khi các dự án Rollup phát triển mạnh, thị trường đã có nhiều giải pháp khác nhau để giải quyết vấn đề tắc nghẽn của blockchain layer 1. Tuy nhiên, đáp ứng của những giải pháp này không thực sự hiệu quả và vẫn còn nhiều hạn chế.

 

Trong bối cảnh đó, Cosmos và Polkadot đều áp dụng kiến trúc multi-chain để xây dựng các giải pháp mở rộng của mình. Các phần mềm mã nguồn mở để khởi chạy các blockchain của họ là Tendermint và Substrate, cũng được nhiều dự án sử dụng để tùy chỉnh các blockchain. 

 

Những blockchain này lại tiếp tục áp dụng các giao thức cross-chain như Cosmos IBC, Polkadot XCM và các cầu nối để tương tác với nhau. Tuy nhiên, các giao thức như vậy lại không đảm bảo tính bảo mật cao, khiến cho những dự án, blockchain trên trở thành miếng mồi ngon cho hacker.

Mô hình Appchain của Cosmos và Polkadot
Mô hình Appchain của Cosmos và Polkadot

Sau đó, công nghệ mở rộng an toàn hơn được gọi là rollup đã xuất hiện. Rollup nén các giao dịch Layer 2 thành một "batch", tải lên Layer 1 và chứng minh tính hợp lệ của chuyển đổi trạng thái trên Layer 1 thông qua Fraud Proof (Optimistic-rollup) hoặc Validity Proof (ZK-rollup). 

 

Vì tính khả dụng dữ liệu và tính hợp lệ của trạng thái được xác minh trên Layer 1, rollup có mức độ bảo mật ngang bằng Layer 1, đảm bảo tài sản có thể được chuyển giao an toàn giữa L1 và L2.

 

Đến nay, nhiều dự án rollup như Arbitrum, Optimism, ZkSyncStarkNet đã sử dụng giải pháp này. Ngoài các rollup chung, thị trường cũng đã xuất hiện một số rollup dành riêng cho ứng dụng, bao gồm StarkEx rollup SDK dựa trên dYdX (sàn giao dịch order book DEX) và DeversiFi (sàn giao dịch AMM DEX),...

Top 12 các bản rollup chung và dành riêng cho ứng dụng
Top 12 các bản rollup chung và dành riêng cho ứng dụng

Mặc dù công nghệ rollup vẫn chưa phát triển hoàn toàn và chỉ có vài dự án nắm vững nó nhưng công nghệ này đang ngày càng chiếm vị thế quan trọng trong thị trường.

 

Rollup giúp dự án có môi trường thực thi độc lập với TPS cao, gas thấp và có khả năng truy cập vào tất cả các tài sản từ L1, giúp các ứng dụng trên blockchain mở rộng từ DeFi đến các lĩnh vực cao cấp hơn như trò chơi và mạng xã hội.

 

Theo đó, nhiều chuyên gia đã mong đợi rollup sẽ dần trở thành một dịch vụ được cung cấp cho các ứng dụng Web3, tức là Rollup as a Service (Raas). Hiện nay, một số dự án đang hướng đến hướng đi này. Lộ trình tập trung vào rollup của Ethereum và kiến trúc Layer 3 của StarkNet đều cho thấy một tương lai đa rollup dành riêng cho ứng dụng.

Kiến trúc của StarkNet
Kiến trúc của StarkNet

Rollup as a Service ra đời

Hiểu được những hạn chế và thách thức mà các dự án Rollup đang phải đối mặt, RaaS (Rollup as a Service) được xem là giải pháp hữu hiệu để giải quyết vấn đề này. RaaS đưa ra một cách tiếp cận mới, giống như Amazon Web Services (AWS) đã làm cho việc lưu trữ dữ liệu trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

 

Trước đây, để các công ty có thể lưu trữ dữ liệu, họ phải tự vận hành phần cứng, tự thuê các chuyên gia về công nghệ thông tin và tự quản lý nhiều mục khác để vận hành trơn tru công việc của mình. Điều này không khó với các tập đoàn lớn nhưng với các công ty khởi nghiệp thì chúng để lại rất nhiều rào cản khiến họ không thể mở rộng và dành toàn lực cho các thế mạnh khác.

RaaS có tầm quan trọng tương tự với AWS
RaaS có tầm quan trọng tương tự như AWS

AWS đã ra đời và cung cấp cho các doanh nghiệp dịch vụ quản lý dữ liệu với chi phí thấp, tính linh hoạt cao về mọi mặt. Tương tự, RaaS giúp tăng tốc quá trình áp dụng công nghệ Rollup và giảm bớt gánh nặng kỹ thuật cho người dùng và nhà phát triển. Với RaaS, người dùng chỉ cần đăng ký và sử dụng các dịch vụ đã được cung cấp, không cần phải tự triển khai từ đầu.

 

Tóm lại, việc sử dụng RaaS giúp giải quyết những hạn chế của các dự án Rollup trước đây, đồng thời giúp tăng cường tính thanh khoản và bảo mật của các dự án blockchain.

Lợi ích của RaaS

Rollup-as-a-service (RaaS) - một dịch vụ Layer 2 giúp người dùng dễ dàng tạo và quản lý các rollup - đang dần được hiện thực hóa và có tiềm năng thống trị thị trường. Với mô hình linh hoạt và trả tiền theo nhu cầu sử dụng, RaaS giúp các giao dịch diễn ra nhanh hơn và rẻ hơn, tránh tình trạng tắc nghẽn, bằng cách chuyển một phần tải tính toán ra khỏi mạng chính (off-chain).

 

Như đã chia sẻ, lấy cảm hứng software-as-service, RaaS sẽ giúp các nhà phát triển khởi chạy một rollup bằng cách cung cấp một giao diện đồ họa đơn giản và dễ sử dụng. 

 

Lấy ví dụ, một nhà phát triển muốn khởi chạy một rollup liên kết với Ethereum. Thay vì sử dụng các SDK phức tạp, vị lập trình viên này sẽ được RaaS cung cấp một giao diện, giúp tùy chỉnh chain thông qua các node và những lần nhấp chuột đơn giản. Tổng thời gian để hoàn tất các quy trình phức tạp trên sẽ giảm từ vài năm hoặc vài tháng xuống còn vài phút.

RaaS sẽ giúp các nhà phát triển khởi chạy một rollup nhanh hơn nhiều so với những phương thức trước đây
RaaS sẽ giúp các nhà phát triển khởi chạy một rollup nhanh hơn nhiều so với những phương thức trước đây

Lợi ích khác của các rollup được xây dựng dựa trên RaaS so với các chain truyền thống là rollup sở hữu tính bảo mật lấy từ Layer 1 và do đó, các rollups này an toàn ngay cả khi chỉ có một node xử lý các giao dịch của người dùng. Nguyên nhân là vì, nếu bỗng dưng node bị trục trặc hoặc gặp sự cố, Layer 1 ngay lập tức có thể phát hiện và trừng phạt node đó, tránh tình trạng mất tiền.

 

Do đó, đội ngũ khởi chạy một rollup sẽ không cần phải tìm kiếm, phát triển mạng lưới hàng trăm validator để giám sát và duy trì mạng. Từ đó, việc xây dựng hệ sinh thái để chạy rollup sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

 

Thực tế là những rollup này được bảo mật bởi chain cơ sở và không phải là chain chủ quyền, cũng một tính năng độc đáo và mạnh mẽ mà chain chủ quyền không có: khả năng tiêu hủy rollup.

Lợi ích khác của các rollup được xây dựng dựa trên RaaS là rollup sở hữu tính bảo mật lấy từ Layer 1
Lợi ích khác của các rollup được xây dựng dựa trên RaaS là rollup sở hữu tính bảo mật lấy từ Layer 1

Theo đó, nhà phát triển có thể:

 

  • Khởi chạy một rollup nhanh và có khả năng mở rộng được bảo mật bởi Layer 1.
  • Sử dụng rollup trong thời gian cần thiết.
  • Tiêu hủy rollup bằng cách “kết thúc vòng đời” trên Layer 1, trong đó tất cả các tài sản trên rollup như NFT và token sẽ di chuyển đến Layer 1. Điều này không thể thực hiện được trên chain chủ quyền vì theo lý thuyết, dự án không được xây dựng dựa trên chain cơ sở để có thể chuyển tài sản.

 

Trong tương lai, RaaS sẽ có thể giúp Web3 phát triển vượt bậc như những AWS đã thực hiện cho Web2. Thực tế, Ethereum là một trong những blockchain hàng đầu ưu tiên cho việc phát triển không gian Layer 2 để từ đó tăng khả năng mở rộng và chức năng của dApps.

 

Một số dự án đang xây dựng các giải pháp Rollup as a Service nhưng mới chỉ ở giai đoạn sơ khai của quá trình phát triển. Một số dự án khác cũng đang xây dựng các bảng điều khiển trực quan và dễ sử dụng có thể giúp bất kỳ ai (không chỉ là nhà phát triển) triển khai rollup trong khoảng 10 phút.

Một số dự án đang xây dựng các giải pháp Rollup as a Service nhưng mới chỉ ở giai đoạn sơ khai của quá trình phát triển
Một số dự án đang xây dựng các giải pháp Rollup as a Service nhưng mới chỉ ở giai đoạn sơ khai của quá trình phát triển

Nói một cách dễ hiểu, RaaS mang lại những lợi ích sau:

 

  • Thực thi và triển khai dễ dàng hơn bằng cách sử dụng các mẫu cấu hình và công cụ tự động hóa. Điều này giúp cho việc triển khai chuỗi Rollup nhanh chóng và dễ dàng hơn mà không cần có kiến thức kỹ thuật chuyên sâu.
  • Tiết kiệm chi phí hơn so với việc tự đầu tư vì không cần phải tự vận hành cơ sở hạ tầng Rollup riêng. Điều này cũng giúp giảm thời gian và công sức dành cho việc nâng cấp và bảo trì.
  • Chuỗi Rollup cũng có khả năng mở rộng và hiệu suất cao bằng cách tận dụng sự tối ưu hóa và hiệu quả của nó.
  • Bảo mật và đáng tin cậy cao nhờ việc triển khai các biện pháp bảo mật như mã hóa, kiểm soát truy cập và kiểm tra định kỳ để bảo vệ dữ liệu và tài sản của người dùng. Ngoài ra, các nền tảng này thường cung cấp hệ thống giám sát và cảnh báo để phát hiện và xử lý các vấn đề tiềm ẩn.
  • Công cụ thân thiện với nhà phát triển bao gồm bộ công cụ phát triển phần mềm (SDK), các giao diện lập trình ứng dụng (API) và tài liệu để hỗ trợ nhà phát triển xây dựng và triển khai ứng dụng trên chuỗi Rollup. Việc này giúp cho các nhà phát triển có thể tạo ra các ứng dụng dễ dàng và nhanh chóng hơn.
RaaS mang lại nhiều lợi ích cho các ứng dụng, dự án
RaaS mang lại nhiều lợi ích cho các ứng dụng, dự án

Những thách thức trong việc xây dựng RaaS

Rollup vẫn đang đối mặt với những thách thức sau đây trong việc phát triển hệ sinh thái RaaS.

Kỹ thuật

Trước hết, hãy nói về rollup SDK. Bằng cách triển khai một số cấu hình và khởi chạy rollups nhanh chóng dựa trên một SDK. Các rollups mã nguồn mở là các lựa chọn tương đối tối ưu trên con đường phát triển SDK để tránh việc phải dò dẫm lại từng bước từ ban đầu.

 

Trong bối cảnh đó, cả Arbitrum và Optimism đều mở mã nguồn Optimistic-rollups. Từ L2beat, có thể thấy rằng cả Metis và Boba đều được phát triển dựa trên mã nguồn của Optimism. 

 

Trái ngược với điều đó, ZK-rollups lại không mở đầy đủ mã nguồn. Theo đó, ZkSync phát hành mã nguồn đầy đủ cho v1 nhưng chỉ phát hành mã hợp đồng cho v2 (đã bật zkEVM). StarkEx chỉ phát hành mã hợp đồng và cung cấp các module khác cho bên thứ ba thông qua một nguồn đóng. StartNet thậm chí chỉ cung cấp mã nguồn bằng Cairo.

 

Mặc dù Optimistic rollups có các mã nguồn mạnh hơn và hỗ trợ tốt hơn cho EVM, nhưng những đặc tính bảo mật của ZK-rollups vượt xa Optimistic rollups về tính hoàn thiện và bảo mật. Một giao dịch Layer 2 của ZK-rollup được hoàn tất ngay sau khi được chứng minh trên Layer 1, trong khi đó, user phải chờ một vài ngày để giao dịch Layer 2 của Optimistic-rollup hoàn tất.

 

Bên cạnh đó, Optimistic rollups cần nhiều giả định hơn về bảo mật: Ít nhất 1 trên N nhà điều hành trung thực để nộp chứng minh gian lận và một Layer 1 chống kiểm duyệt cho việc chấp nhận chứng minh gian lận.

 

Tóm lại, phía lập trình viên có thể nhanh chóng xây dựng một Optimistic-rollup SDK ngay bây giờ dựa trên mã nguồn mở hiện có, nhưng một ZK-rollup SDK lại có tiềm năng phát triển hơn trong tương lai. 

So sánh các ZKVM theo Ye Zhang
So sánh các ZKVM theo Ye Zhang

Tất nhiên, ngoài vấn đề mã nguồn, thiết kế của ZKVM, tức là các hợp đồng thông minh có thể chứng minh ZKP, cũng đang cần xây dựng và hoàn thiện nhanh để đáp ứng nhu cầu thị trường. Hiện nay, nhiều giải pháp ZKVM đang được phát triển nhưng các phương pháp này vẫn chưa được thống nhất hoàn toàn.

Hiệu suất

Như đã đề cập, các giao dịch batch sẽ được gửi đến Layer 1 thông qua rollup, do đó TPS của rollup bị giới hạn bởi không gian lưu trữ của L1, hay còn gọi là vấn đề Khả năng truy xuất Dữ liệu (DA). Để phá vỡ rào cản này, Ethereum đã đề xuất một loạt các giải pháp mở rộng lưu trữ Layer 1, bao gồm EIP-4488, Proto-DankshardingDanksharding

 

Ngoài việc mở rộng quy mô cho L1, nhiều dự án như Celestia và Polygon Avail cũng đang cố gắng mở rộng khả năng lưu trữ cho Layer 2. Tuy nhiên, tính bảo mật và dễ sử dụng của các giải pháp này vẫn chưa được kiểm chứng kỹ càng.

EIP-4488 và Proto-danksharding sẽ làm tăng kích thước block
EIP-4488 và Proto-danksharding sẽ làm tăng kích thước block

Đối với ZK-rollup, TPS bị giới hạn bởi tốc độ tính toán ZKP. Trong bối cảnh đó Paradigm và 6block đưa ra nhiều lựa chọn phần cứng khác nhau trên GPU, FPGA và ASIC để tăng tốc tính toán.

 

Ngoài ra, 6block còn so sánh nhiều kiến trúc phần mềm cho tính toán phân tán ZKP, bao gồm mining pool, tổng hợp chứng minh và DIZK. ZPrize, một cuộc thi sắp được tổ chức, cũng khuyến khích các nhà phát triển tìm ra các giải pháp để tăng tốc tính toán ZKP.

 

Đảm bảo tính khả dụng cao của dịch vụ rollup là một vấn đề quan trọng khác. Các rollup hiện có trên thị trường gần như mang tính tập trung (centralized), tức là chỉ có các nhà điều hành cụ thể mới có thể gửi các batch và chứng minh đến L1. Đây là một kiểu thiết kế dễ bị tấn công vì nhiều ý tố kỹ thuật. 

 

Theo đó, Arbitrum đã gặp sự cố và bị đóng băng hoạt động trong nhiều giờ đồng hồ do lỗi phần mềm và sự cố phần cứng. Vì vậy, nhiều dự án đang làm việc để phân tán các rollup để tránh SPOF (Một điểm lỗi duy nhất - single point of failure - là một phần của hệ thống, nếu nó bị lỗi thì toàn bộ phần còn lại của hệ thống cũng bị phá hủy), bao gồm zkSync, StarkNet, Polygon Hermes, PoVP và taikocha.in.

zkSync là một trong nhiều dự án đang làm việc để phân tán các rollup để tránh SPOF
zkSync là một trong nhiều dự án đang làm việc để phân tán các rollup để tránh SPOF

Kinh tế

Hiện tại, lĩnh vực RaaS vẫn chưa xây dựng được một mô hình kinh tế đủ tốt để sinh tồn trong thị trường. Hiện tại, lợi nhuận của các nhà cung cấp dịch vụ chủ yếu đến từ khoảng chênh lệch phí giao dịch giữa Layer 1 và Layer 2, tức là sẽ thu phí từ Layer 2 như doanh thu và trả phí cho Layer 1 như chi phí. Optimism đã phát hành token quản trị, nhưng vẫn chưa phải là một cách tốt để duy trì thu nhập bền vững.

 

Hầu hết các rollup hiện có đều là dịch vụ bên thứ ba được xây dựng trên blockchain, do đó thu nhập chính của họ chỉ đơn giản là từ phí giao dịch. Tuy nhiên, có thể thoát khỏi cách suy nghĩ này và coi rollup như dịch vụ cốt lõi được blockchain cung cấp.

 

Giống như thiết kế của Cosmos và Polkadot, toàn bộ hệ thống bao gồm một blockchain và nhiều rollup gắn liền với blockchain, tạo thành một mạng phi tập trung với khả năng mở rộng vô tận (tương tự Modular Blockchain). 

 

Bằng cách này, mạng có thể thưởng cho cả các validator blockchain Layer 1 và các nhà điều hành rollup Layer 2 với cùng một native token. Ý tưởng này tương tự với "enshrined rollup" được đề xuất bởi Polynya và đáng được nghiên cứu thêm.

Phí trên các rollup
Phí trên các rollup

Chức năng

Giống như các giao thức cross-chain trong Cosmos và Polkadot, một giao thức cross-rollup có thể hiểu đơn giản nhiều rollup được triển khai trên một blockchain. Người dùng cũng có thể rút tiền từ Layer 1 và gửi tiền vào một rollup khác, nhưng quá trình này đòi hỏi phí bổ sung trên Layer 1 và nhiều bước thao tác phức tạp hơn. 

 

Một số cầu nối cross-rollup của bên thứ ba tận dụng các pool thanh khoản để giúp người dùng chuyển đổi nhanh chóng giữa các rollup, nhưng những cầu nối này dễ bị tấn công như các cầu nối cross-chain.

Một kiến trúc blockchain trong tương lai được Vitalik mô tả trong "Endgame", với nhiều rollup và cầu nối cross-chain giữa chúng
Một kiến trúc blockchain trong tương lai được Vitalik mô tả trong "Endgame", với nhiều rollup và cầu nối cross-chain giữa chúng

Theo đó, lý tưởng nhất, blockchain nên xây một một cầu nối giữa các rollup nguyên bản được duy trì bởi các validator để đảm bảo an toàn. Hơn nữa, những cầu nối trên có khả năng giúp người dùng trên một rollup có thể tạo trực tiếp hợp đồng trên một rollup khác. Điều này sẽ tối đa hóa trải nghiệm người dùng trong một kiến trúc đa rollup.

Hệ sinh thái RaaS

Theo Messari, hệ sinh thái RaaS được chia thành 3 nhóm dự án chính là SDK, No-Code Deploymenet và Shared Sequencer Set.

Hệ sinh thái RaaS
Hệ sinh thái RaaS

SDK (Bộ công cụ phát triển phần mềm)

SDK là một bộ công cụ phần mềm, thư viện và tài liệu được cung cấp bởi nền tảng RaaS để hỗ trợ nhà phát triển xây dựng và tích hợp ứng dụng với cơ sở hạ tầng Rollup. Bộ công cụ này bao gồm các API, các liên kết ngôn ngữ lập trình và các tài nguyên khác giúp đơn giản hóa quá trình phát triển. Nếu bạn là một nhà phát triển, việc sử dụng SDK sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và nỗ lực để phát triển ứng dụng của mình.

 

Ngoài ra, SDK còn cung cấp cho user các tài liệu hỗ trợ, giúp người dùng hiểu rõ hơn về các tính năng và khả năng của nền tảng Rollup. Với sự trợ giúp của SDK, lập trình viên có thể tích hợp các ứng dụng của mình với Rollup một cách dễ dàng và nhanh chóng hơn.

 

Các dự án nổi bật là Rollkit, Sovereign Labs, Stackr và Slush. Đây là những dự án thành công đã sử dụng SDK để xây dựng và tích hợp các ứng dụng của họ với Rollup.

Cấu trúc Zk-Rollup của Sovereign
Cấu trúc Zk-Rollup của Sovereign

No Code Deployment (Triển khai không cần code)

No Code Deployment là khả năng triển khai và cấu hình cơ sở hạ tầng Rollup mà không cần phải viết mã tuỳ chỉnh. Điều này nhằm giúp cho người dùng không cần phải có kiến thức lập trình sâu hoặc viết mã cũng có thể thiết lập và tùy chỉnh cơ sở hạ tầng Rollup một cách dễ dàng. 

 

Các nền tảng RaaS cung cấp giao diện hoặc công cụ cấu hình đơn giản, giúp cho người dùng chỉ định các thiết lập, tham số và cấu hình mong muốn thông qua các phương tiện trực quan hoặc giao diện đơn giản.

 

Việc triển khai và cấu hình các thành phần cần thiết không còn rào cản khiến những người dùng không có kinh nghiệm về lập trình tham gia blockchain. Thay vào đó, họ có thể dễ dàng tận dụng các công cụ được cung cấp để thiết lập và tùy chỉnh cơ sở hạ tầng Rollup một cách đơn giản và nhanh chóng hơn bao giờ hết.

 

Ngoài ra, No Code Deployment cũng giúp cho việc triển khai và cấu hình cơ sở hạ tầng Rollup trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn. Người dùng không cần phải mất nhiều thời gian để tìm hiểu và viết mã, thay vào đó họ có thể tập trung vào các tác vụ khác để phát triển dự án.

 

Các dự án nổi bật sử dụng No Code Deployment bao gồm Espresso System, Flashbots Sauve và nhiều dự án khác.

Một số dự án No Code Deployment nổi bật hiện nay
Một số dự án No Code Deployment nổi bật hiện nay

Shared Sequencer Set

Shared Sequencer Set là một thành phần rất quan trọng trong cơ sở hạ tầng Rollup, có trách nhiệm sắp xếp và xử lý các giao dịch trong chuỗi Rollup. Thông qua việc hoạt động như một thực thể đáng tin cậy, nó nhận các giao dịch từ người dùng, xác minh tính hợp lệ của chúng và bao gồm chúng trong chuỗi Rollup theo một thứ tự cụ thể.

 

Sự tồn tại của Shared Sequencer Set đảm bảo việc thực hiện giao dịch được xác định và nhất quán, đồng thời duy trì tính toàn vẹn của chuỗi Rollup. Việc chia sẻ sequencer giữa nhiều người dùng giúp cho nền tảng RaaS có thể đạt được khả năng mở rộng và hiệu suất trong xử lý một lượng lớn giao dịch trong khi giảm thiểu chi phí.

 

Ngoài ra, thị trường còn có một số dự án kết hợp giữa 2 mảng. Ví dụ, có các dự án kết hợp giữa Shared Sequencer Set và SDK như Dymension và OP Stack, hoặc giữa SDK và No Code Deployment như Cartesi, hay giữa Shared Sequencer Set và No Code Deployment như Saga. Đây là những dự án rất đáng để sự quan tâm của cộng đồng.

OP Stack là dự án kết hợp giữa Shared Sequencer Set và SDK
OP Stack là dự án kết hợp giữa Shared Sequencer Set và SDK

Hiện tại, các dự án Rollup vẫn còn khá mới và không quen thuộc với người dùng cuối vì đây là các dự án được sử dụng chủ yếu bởi các developer. Tuy nhiên, Rollup as a Service (RaaS) cung cấp công nghệ Rollup dưới dạng dịch vụ, mang đến cho các nhà phát triển và người dùng một giải pháp đơn giản và mở rộng cho việc xử lý giao dịch trên blockchain một cách hiệu quả.

Ba dự án tiềm năng trong mảng Rollup as a Service

Tuy là một khái niệm khá mới mẻ trong thị trường crypto, tuy nhiên số lượng các dự án trong mảng này đang nở ra mỗi ngày. Một số các dự án nổi bật như:

 

Sovereign

Sovereign đặt ra một tầm nhìn rất tham vọng cho riêng mình: xây dựng một tầm nhìn hoàn toàn mới, được gọi là "Internet of Rollup", nhằm thay thế cho mô hình "Internet of Blockchain" hiện tại. Mục tiêu của dự án này là giải quyết các vấn đề liên quan tới bảo mật, một vấn đề rất quan trọng trong thời đại kỹ thuật số hiện nay.

 

Để đạt được mục tiêu này, dự án đã thu hút được đầu tư kênh trị giá lên đến 7.4 triệu USD từ Haun Ventures, một trong những tên tuổi lớn trong thị trường đầu tư công nghệ. Nhờ vào sự hậu thuẫn của Haun Ventures, dự án đang được đánh giá là có triển vọng rất lớn trong tương lai và có thể sẽ là một trong những dự án tiên phong trong lĩnh vực bảo mật trên internet.

Sự khác biệt giữa rollup truyền thống và Sovereign rollup
Sự khác biệt giữa rollup truyền thống và Sovereign rollup

Argus

Argus đang tập trung vào việc xây dựng một bộ framework SDK có tên là World Engine. Bộ công cụ này sẽ giúp nhà phát triển tự xây dựng một blockchain riêng cho trò chơi Web3 của mình. World Engine là một phần của dự án toàn cầu mà Argus đã khởi xướng.

 

Dự án này được Haun Ventures dẫn đầu và hiện đã kêu gọi quyên góp thành công số tiền 10 triệu USD. Điều này sẽ giúp Argus phát triển bộ công cụ World Engine một cách tốt nhất và đáp ứng nhu cầu của các nhà phát triển trò chơi Web3.

 

Việc xây dựng blockchain riêng tạo ra tiềm năng cho các trò chơi để có được sự độc đáo và tạo ra trải nghiệm tốt cho người chơi. Các nhà phát triển trò chơi sẽ có thể tùy chỉnh blockchain của mình, điều chỉnh các tính năng và cải thiện hiệu suất của trò chơi của họ. Với sự hỗ trợ của bộ công cụ World Engine, nhà phát triển trò chơi sẽ có khả năng tạo ra những trò chơi hấp dẫn và độc đáo hơn bao giờ hết.

Argus kêu gọi quyên góp thành công số tiền 10 triệu USD
Argus kêu gọi quyên góp thành công số tiền 10 triệu USD

Caldera

Caldera là một đơn vị chuyên đi xây dựng các Layer 2 nhằm giải quyết một trong những vấn đề lớn nhất của blockchain: tốc độ xử lý giao dịch chậm và chi phí cao. Với sự phát triển của blockchain, việc tăng tốc độ xử lý giao dịch và giảm chi phí là điều cần thiết để có thể sử dụng blockchain trong các trường hợp sử dụng thực tế. 

 

Để đạt được mục tiêu đó, Caldera đã phát triển các giải pháp Layer 2 độc đáo và tiên tiến, giúp cho các cá nhân và tổ chức có thể tận dụng các lợi ích của blockchain mà không gặp phải các hạn chế về tốc độ và chi phí.

 

Dự án đã kêu gọi thành công 9 triệu USD được dẫn đầu bởi Sequioa và Dragonfly Capital, 2 trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực đầu tư công nghệ. Ngoài ra, dự án cũng nhận được sự tham gia của những nhà đầu tư uy tín khác như Neo, 1KX và Ethereal Ventures. Sự tham gia của các nhà đầu tư này cho thấy tiềm năng và sự quan tâm đến Caldera từ cộng đồng đầu tư công nghệ.

Hơn 5.000 rollup đã khởi chạy trên Caldera
Hơn 5.000 rollup đã khởi chạy trên Caldera 

Tổng kết

Với nhiều dự án triển khai và sự phát triển không ngừng của Rollup as a Service, việc sử dụng cơ sở hạ tầng Rollup sẽ trở nên dễ dàng và tiện lợi hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, liệu Rollup có thực sự thống trị thị trường trong những năm tới hay không vẫn là một câu hỏi còn đang bỏ ngỏ. Hãy cùng chờ đợi và xem sự phát triển của công nghệ này trong tương lai.