Thời gian qua, Proof of Stake nổi lên và nhận được sự quan tâm từ giới đầu tư khi Ethereum quyết định dần chuyển sang cơ chế Proof of Stake. Cùng với sự phổ biến và chấp thuận của Proof of Stake (PoS), Staking đang là một trong những xu hướng nóng nhất trên thị trường crypto. Vậy Staking là gì? Cơ chế hoạt động của nó và tại sao Staking đang được coi là một trong những cách đầu tư tốt nhất vào tiền mã hóa.

Staking đang là một trong những xu hướng nóng nhất trên thị trường crypto
Staking đang là một trong những xu hướng nóng nhất trên thị trường crypto

Staking là gì?

Staking là hành động khoá (lock) một lượng tài sản nhất định trong một khoảng thời gian nhằm giúp blockchain hoạt động hiệu quả và an toàn hơn. Đổi lại, user sẽ nhận được tiền mã hóa như phần thưởng vì những đóng góp của mình. Tùy thuộc vào số lượng tài sản đang được stake và thời gian khóa, người dùng có thể kiếm được phần thưởng (gồm phần thưởng block và phí giao dịch) tương ứng.

 

Ngoài ra, user cũng có thể gửi coin của mình tới Staking Pool trực thuộc các bên thứ ba. Theo đó, những bên này sẽ gộp những lượng tài sản đó để ứng cử thành một node trong mạng lưới Blockchain và trả thưởng tương ứng với những người tham gia đóng góp.

 

Để dễ hiểu, có thể xem Staking hoạt động tương tự như gửi tiền tiết kiệm vào ngân hàng, trong đó, user sẽ khoá tài sản của mình và có thể rút lãi khi đến kỳ hạn.

Staking là gì
Staking là gì

Đối với các blockchain sử dụng cơ chế đồng thuận PoS, người dùng sẽ phải stake (đặt cọc) một lượng coin nhất định nhằm trở thành Validator (người xác dịch), từ đó có cơ hội xác thực giao dịch và tạo block mới. Những người tham gia sẽ được nhận phần thưởng vì những đóng góp của mình, đồng thời đây cũng là động lực, khuyến khích người dùng tham gia và duy trì mạng lưới.

 

Không chỉ vậy, Staking giúp đảm bảo rằng chỉ có dữ liệu và giao dịch hợp lệ mới được thêm vào blockchain.

 

Như đã chia sẻ trước đó, user sẽ có cơ hội xác minh giao dịch mới bằng cách khóa lượng coin, token của mình như một hình thức bảo hiểm. Nếu Validator gian lận hoặc không thể xác thực giao dịch, họ có thể mất một phần hoặc toàn bộ số token đang bị khóa của họ như một hình phạt. Nhưng nếu họ xác minh chính xác và hợp lệ các giao dịch cũng như dữ liệu, user sẽ được nhận thêm token, coin như một phần thưởng.

 

Như vậy, khi tham gia Staking, user sẽ đóng vai trò nhưng một người hỗ trợ, giúp những dự án sử dụng cơ chế Proof of Stake phát triển tính bảo mật, tốc độ giao dịch và khả năng mở rộng. Bên cạnh đó, Staking không có ảnh hưởng quá lớn tới môi trường và nguồn điện tiêu thụ như cơ chế Proof Of Work.

 

Các đồng tiền mã hóa phổ biến như Solana (SOL) và Ethereum (ETH) cũng đang sử dụng staking nhằm phát triển hệ thống blockchain PoS của mình.

Solana (SOL) và Ethereum (ETH) cũng đang sử dụng staking
Solana (SOL) và Ethereum (ETH) cũng đang sử dụng staking

Cơ chế hoạt động của Staking

Staking chỉ có thể được thực hiện thông qua cơ chế đồng thuận Proof of Stake. Theo đó, đây là một phương pháp đặc biệt được sử dụng bởi một số blockchain nhằm chọn lựa các thành viên trung thực, từ đó thực hiện nhiệm vụ xác thực các block dữ liệu mới được thêm vào mạng.

 

Như đã chia sẻ, nếu muốn tham gia staking, người dùng - hay còn được gọi là các nhà xác thực (Validator) hoặc stakers - phải mua và lock một số lượng token nhất định. Như vậy, số token bị khóa này sẽ là một hình thức bảo hiểm, đảm bảo user không có hành vi xấu xa nào. Nếu blockchain bị kẻ gian tấn công, đồng coin native sẽ bị trượt giá đáng kể và kẻ phạm tội sẽ phải chịu thiệt hại tài chính.

 

Có thể nói, số tiền stake là "skin in the game" (một cụm từ phổ biến được nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett đề cập đến tình huống rằng những nhân sự cấp cao sử dụng tiền của chính họ để mua cổ phiếu trong công ty mà họ đang điều hành) của nhà xác thực nhằm đảm bảo họ sẽ hành động trung thực và không gây tổn hại đến mạng lưới. 

 

Đổi lại, Validator sẽ được nhận thưởng bằng đồng coin native của dự án. Lượng stake càng coin thì khả năng đề xuất một block mới và thu thập phần thưởng càng cao.

Cơ chế hoạt động của Staking
Cơ chế hoạt động của Staking

Trong nhiều trường hợp, số coin stake không nhất thiết chỉ thuộc về một người. Trong đó, hầu hết thời gian, Validator sẽ chạy một staking pool và gây quỹ từ một nhóm chủ sở hữu token thông qua delegation (hành động thay mặt người khác) nhằm giảm thiểu rào cản không đáng có để nhiều người dùng nhỏ lẻ có thể tham gia vào staking.

 

Nhà đầu tư nào cũng có thể tham gia vào quá trình staking bằng cách ủy quyền tài sản của họ cho các nhà vận hành staking pool. Đây là những người thực hiện tất cả các công việc nặng nhọc liên quan đến xác thực các giao dịch trên blockchain.

 

Để quản lý và kiểm soát validator, mạng lưới sẽ đưa ra hình phạt nếu người xác thực vi phạm các quy tắc như ngắt kết nối trong một khoảng thời gian dài và thậm chí có thể bị treo giữ khỏi quá trình đồng thuận. Sau đó, họ sẽ bị "slashing" (cắt giảm) một phần hoặc toàn bộ số tiền đang bị khóa của mình. Mặc dù những trường hợp trên ít khi xảy ra nhưng nhiều blockchain, bao gồm Polkadot và Ethereum, đang áp dụng quy định này nhằm giữ mạng lưới hoạt động hiệu quả.

 

Ngoài ra, mỗi blockchain đều có bộ quy tắc riêng cho các nhà xác thực. Ví dụ, blockchain của Ethereum yêu cầu mỗi Validator phải stake ít nhất 32 ETH, trị giá khoảng 60.746,56 USD, tính đến thời điểm hiện tại.

Cơ chế Staking của Ethereum
Cơ chế Staking của Ethereum

Phân loại Staking

Staking trong cơ chế đồng thuận PoS

Trong cơ chế đồng thuận PoS, mục đích của việc stake coin/token là để đảm bảo tính toàn vẹn của blockchain và xác minh các giao dịch. User cần phải có đủ coin hoặc token để stake, số lượng này càng lớn thì khả năng nhận được phần thưởng càng cao. Việc staking này sẽ tác động trực tiếp tới mạng lưới Blockchain.

 

Ví dụ: Staking PoS coin trong các dự án Blockchain Platform như TomoChain, IOST, OneLedger (OLT), WAX, Tron (TRX),...

Top Staking Coin hiện nay
Top Staking Coin hiện nay

Staking nhận phần thưởng

Ở hình thức này, người dùng sẽ khóa tài sản của mình trong các dự án trên các nền tảng và giao thức tập trung/phi tập trung để nhận phần thưởng (thường là phí giao dịch hoặc coin/token của dự án). Staking kiểu này không trực tiếp tham gia vào xác thực giao dịch hay bất cứ nhiệm vụ gì liên quan tới các hoạt động trong blockchain. Tuy nhiên, các dự án vẫn gọi nó là staking để thúc đẩy sự tham gia của người dùng và tăng tính thanh khoản của token.

 

Ví dụ: Staking nhận phần thưởng trên các sàn giao dịch như Binance, Coinbase, Bitfinex, Huobi, OKEx,... hoặc PancakeSwap, Uniswap, là một trong những cách để tăng thu nhập từ tài sản. Bằng cách tham gia staking, user đóng góp cho tính toàn vẹn của blockchain và đồng thời cũng có cơ hội nhận được phần thưởng.

Những nền tảng staking coin được đánh giá cao
Những nền tảng staking coin được đánh giá cao

Các thông số cần lưu ý khi Staking

Tỷ lệ lạm phát

Tỷ lệ lạm phát là tỉ lệ coin mới ra đời so với lượng coin đang được lưu hành trong cơ chế PoS của Staking. Cơ chế này cung cấp phần thưởng cho các staker đến từ hai nguồn là phí giao dịch và block mới được sinh ra. Do đó, lượng coin mới được sinh ra sẽ được đưa vào thị trường và gây ra lạm phát. Tỷ lệ lạm phát ảnh hưởng trực tiếp đến lượng lưu thông và giá trị của đồng coin. Với các coin có cơ chế PoS, tỷ lệ lạm phát này luôn luôn tồn tại.

Thời gian lock

Thời gian lock là thời gian mà coin bị khóa trong quá trình Staking và người dùng có thể tùy chọn thông số này. Thông thường, các dự án sẽ có các mốc staking như 1 tháng, 3 tháng, hay 1 năm... 

 

Sau khoảng thời gian này, user mới có thể nhận lại lượng coin đã tham gia stake. Với các Node hoặc MasterNode tham gia stake, thời gian lock thường được xác định trong suốt thời gian làm Node. Trong quá trình này, họ sẽ nhận được phần thưởng làm nguồn thu.

User có thể tùy chọn thời gian lock trên Binance
User có thể tùy chọn thời gian lock trên Binance

Thời gian unlock

Phần lớn nhà đầu tư có thể unstake trước khi kết thúc quá trình stake. Tuy nhiên, như vậy, người dùng sẽ không thể nhận lại coin ngay sau khi nhấn nút “unstake" mà thường sẽ phải mất 1 khoảng thời gian nhất định. Các dự án tạo ra quy tắc này để việc unstake không ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của mạng lưới và họ có thời gian xử lý nếu lượng coin unstake quá lớn.

 

Ví dụ: Trong TomoChain, những người biểu quyết cho Masternode nếu muốn unstake sẽ nhận được sau 48h. Còn đối với Masternode muốn dừng hoạt động, họ sẽ chỉ nhận được TOMO sau 30 ngày.

Lãi suất Staking

Lãi suất Staking là tỷ lệ lãi user được nhận sau một khoảng thời gian Staking. Đây là thông số nhiều nhà đầu tư quan tâm, vì con số này càng lớn thì lượng coin nhận được sau khi stake càng lớn. Tuy nhiên, để tối ưu nhất thì ngoài con số lãi suất cao, người dùng còn cần quan tâm tới các chỉ số khác, chẳng hạn như tỷ lệ lạm phát.

Lãi suất Staking hiện nay của một số đồng coin
Lãi suất Staking hiện nay của một số đồng coin

Số lượng tối thiểu để tham gia stake

Số lượng tối thiểu để tham gia Staking là lượng coin tối thiểu để một user có thể bắt đầu tham gia Staking. Con số này có thể khác nhau tùy vào từng dự án.

 

Ví dụ: TomoChain yêu cầu 100 TOMO, Decred (DRC) cần tối thiểu 5 DRC để bắt đầu Staking.

Độ tuổi coin

Độ tuổi coin là khoảng thời gian mà coin được đem vào stake cho đến lúc nó có thể tham gia việc Staking chính thức (thời gian mà coin bắt đầu sinh lời). Thời gian này có thể từ vài giờ tới vài ngày tùy vào từng dự án.

Weight (Độ tuổi coin và số lượng coin)

Weight bao gồm độ tuổi coin và số lượng coin. Để dễ hiểu, có thể xem thông số này như là sức nặng của coin. Giá trị Weight này càng cao (lượng coin càng lớn và thời gian coin tham gia stake càng lâu) thì khả năng giành được quyền xử lý giao dịch và tạo khối càng lớn. Do đó, nó ảnh hưởng trực tiếp tới phần thưởng mà người dùng sẽ nhận được trong tương lai.

Những tiêu chí cần lưu ý khi staking coin
Những tiêu chí cần lưu ý khi staking coin

Một số đồng coin nổi tiếng trong hệ sinh thái Staking

Mặc dù không phải đồng tiền mã hóa nào cũng stake được, nhưng với sự phát triển của PoS, hầu hết các đồng coin hiện nay đều đã áp dụng cơ chế này. Ví dụ, hiện nay, user có thể stake bảy trong số mười đồng coin phổ biến nhất hiện nay. Dưới đây là một số ví dụ:

 

  • Ethereum: Trước đây sử dụng hệ thống PoW, hiện nay Ethereum đang dần chuyển sang PoS. Để stake Ethereum, người dùng cần tối thiểu 32 ETH để trở thành một nhà xác thực và sẽ chịu trách nhiệm lưu trữ dữ liệu, xử lý giao dịch và thêm các block mới vào blockchain.
  • Cardano: Nhà đầu tư cũng có thể ủy quyền Ada - đồng tiền mã hóa của mạng Cardano - cho các staking pool để kiếm phần thưởng. Người dùng Cardano thậm chí có thể tự thiết lập các staking pool của riêng mình, miễn là họ có kiến thức kỹ thuật để tạo ra và quản lý một pool.
  • Solana: Người dùng có thể tự mình tham gia hoặc ủy quyền cho một staking pool để stake Solana, hay SOL, với điều kiện nhà đầu tư sử dụng một ví có hỗ trợ tính năng staking. Ví sẽ cung cấp các bước để tạo tài khoản stake cũng như thực hiện ủy quyền.
Một số đồng coin nổi tiếng trong hệ sinh thái Staking
Một số đồng coin nổi tiếng trong hệ sinh thái Staking

Ưu và nhược điểm của Staking

Ưu điểm

  • Thu nhập thụ động: Khi user nắm giữ đủ lượng coin, họ sẽ kiếm thêm thu nhập thụ động mà không phải thực hiện bất cứ giao dịch nào. Điều này cũng giảm thiểu rủi ro trong đầu tư.
  • Tiết kiệm chi phí đầu tư: Ai cũng có thể tham gia staking mà không cần tốn chi phí cho những thiết bị đắt tiền vì so với đào coin, staking tiêu thụ ít tài nguyên hơn rất nhiều. Ngoài ra, Staking còn giúp giảm thiểu các chi phí liên quan đến việc sử dụng các thiết bị khai thác.
  • Đơn giản và dễ sử dụng: Các nền tảng áp dụng Staking đã đơn giản hóa quy trình để người dùng dễ dàng sử dụng. Đặc biệt, PoS giúp gia tăng tốc độ giao dịch, và mọi quy trình đều được thực hiện nhanh chóng.
  • Tiết kiệm năng lượng: PoS không cần đến các thiết bị khai thác sử dụng nhiều năng lượng để tính toán và xác nhận các block như các máy đào. Điều này chứng minh PoS bền vững hơn về mặt bảo vệ môi trường hơn so với cơ chế PoW. Ngoài ra, việc sử dụng Staking cũng giúp giảm thiểu lượng điện năng tiêu thụ trong quá trình giao dịch và xác minh các giao dịch.
  • Nhận thưởng: Khi một node giữ tiền trong ví mã hóa, họ sẽ nhận được lượng tiền thưởng cố định trên nền tảng. Đối với những nhà đầu tư đã mua altcoin nhưng bị rớt giá đáng kể, thì tiền thưởng là một nguồn lợi tức đáng kể để thu hồi lại khoản lỗ trước đó.
  • Giá trị của tài sản đặt cược qua PoS không bị mất giá theo thời gian như máy ASIC và các phần cứng khai thác khác. Giá trị này chỉ có thể bị ảnh hưởng bởi sự biến động của giá thị trường. Việc đầu tư vào Staking cũng giúp tăng tính thanh khoản và giá trị của tài sản.
  • Quyền biểu quyết: Staker có nhiệm vụ cực kỳ quan trọng trong hệ sinh thái hoặc mạng lưới blockchain. Nhờ đó, họ có sức ảnh hưởng hơn và có thể tham gia bầu chọn những quyết định quan trọng của dự án. Ngoài ra, việc sử dụng Staking cũng giúp tăng cường tính dân chủ và minh bạch trong quá trình hoạt động của mạng lưới blockchain.
Một số ưu và nhược điểm của Staking
Một số ưu và nhược điểm của Staking

Nhược điểm

Giống như bất kỳ loại đầu tư nào khác, staking cũng có những rủi ro nhất định. Dù phương pháp này sẽ giúp user không rơi vào hoàn cảnh mất hết tài sản chỉ sau một đêm nhưng cần lưu ý một vài điểm sau:

 

  • Tiền mã hóa rất dao động: Crypto là một dạng tài sản đầu tư cực kỳ dao động và thất thường. Tính không ổn định sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến đường giá của đồng coin nên người dùng nên cân nhắc chiến lược phù hợp.
  • Thời gian lock tài sản: Staking là hành vi khóa tài sản trong một khoảng thời gian và nếu user khóa lượng đầu tư của mình trong vài tháng (hoặc nhiều năm), người dùng sẽ không có quyền truy cập, sử dụng chúng trong khoảng thời gian này. Vì vậy, user không thể rút khoản tiền trên nếu có trường hợp không may xảy ra.
  • Cẩn thận với "slashing": Nếu validator của blockchain PoS không xác thực đúng cách, cả validator và người ủy quyền đều có thể mất một phần token đã stake hoặc phần thưởng. Đây là trường hợp nếu validator ngừng hoạt động hoặc ký hai lần trên mạng lưới.
  • Validator phải trả phí: User phải trả những khoản phí liên quan đến staking, đặc biệt là nếu người dùng thực hiện staking thông qua sàn giao dịch. Các khoản phí này sẽ biến động tùy thuộc vào nền tảng, nhưng đa phần chiếm một phần trăm trong số tổng thưởng nhà đầu tư nhận được.

Tổng kết

Với sự phát triển của công nghệ blockchain, Staking ngày càng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Hình thức này không chỉ đơn giản, giúp cho người dùng có thêm thu nhập thụ động mà còn tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.

 

Dù vậy, cần lưu ý rằng staking không hẳn hoàn toàn không có rủi ro. Vì vậy, điều quan trọng là luôn luôn tự mình tìm hiểu và lên chiến lược đầu tư phù hợp.